Geçen dynç günlerinde biz Ýeri soňky 20 ýylda iň güýçli G5 synply geomagnit tupanynyň gurşap alandygyny habar beripdik. Bu tupanyň emele getiren polýar ýalkymlary planetanyň köp sebitlerinde, esasanam günorta Ýewropada we demirgazyk Hindistanda göründi.
Ýerde şeýle tupan iň soňky gezek 2003-nji ýylda bolupdy.
NASA-nyň gözlegçileri bu seýrek hadysanyň ýüze çykmagyna nämäniň sebäp bolandygyny gürrüň berdiler. NASA-nyň geliofizika boýunça raýat ylymlarynyň ýolbaşçysy Elizabet Makdonaldyň sözlerine görä, "taryhy tupanyň" döremegine birnäçe faktoryň gabat gelmegi sebäp boldy, şol sanda:
- Maý aýynyň ilkinji doly hepdesinde Günde güýçli alawlaryň we massalaryň koronal zyňylmalarynyň yzygider bir toparynyň ýüze çykmagy;
- Sagatda 4,8 million km tizlik bilen hereket edýän ýedi sany koronal zyňylmalaryň 10-11-nji maýda Ýere gelip ýetmegi.
NASA hünärmenleri 14-nji maýda Günüň şol bir sebitinde bu Gün aýlawynda görlen iň güýçli alawyň X8.7 intensiwligi bilen ýüze çykandygyny bellediler. Bagtymyza, işjeň sebit ýyldyzyň aňry tarapynda gizlenipdi we ol gözýetimiň çäginde ýüze çykyp, çynlakaý mesele döretmedi.
NASA-nyň gözlegçileri Gün tupanlarynyň Ýere edýän täsirine has gowy düşünmek üçin bu wakany öwrenmegi dowam etdirýärler. Şeýle-de bolsa, deslapky gözlegler tupan bilen baglanyşykly dörän polýar ýalkymlary onuň soňky 500 ýyllyk gözegçilikde iň güýçli tupan bilen deňeşdirilip bilinjekdigini görkezýär.
