Alymlar ilkinji adamlaryň Awstraliýa haçan we nähili göçüp barandyklaryny anykladylar

  • 02.01.2026 10:57
  • 7.2k+

Halkara alymlar topary Awstraliýa häzirki zaman aborigenleriniň we papuaslaryň ata-babalarynyň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýadan iki dürli göçüş ýoly arkaly gadymy Sahul yklymyna gelendigini anykladylar.

Science Advances žurnalynda çap edilen bu barlag Haddersfild we Sautgempton uniwersitetleriniň hem-de beýleki ylmy merkezleriň hünärmenleri tarapyndan geçirildi. Bu barlag Homo sapiens-iň Okeaniýada irki ornaşyşynyň "uzak möhletli hronologiýasyny" tassyklaýar.
Alymlar häzirki zaman Awstraliýa aborigenlerinden, Täze Gwineýalylardan, şeýle hem Günorta-Gündogar Aziýanyň we Ýuwaş ummanynyň günbatar ekwatorial-tropiki böleginiň ilatyndan alnan 2500-e golaý mitohondrial genomlary seljerdiler. Ene tarapyndan geçýän DNK olara genealogik baglanyşyklary dikeltmäge we iň gadymy nesilleriň ýaşyny kesgitlemäge mümkinçilik berdi.
Netijeler Awstraliýa we Täze Gwineýa üçin mahsus bolan genetiki nesilleriň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal dörändigini görkezdi: olaryň biri demirgazyk sebitlerden (Demirgazyk Indoneziýa we Filippinler) geçip, bütin Sahul boýunça ýaýrapdyr, beýlekisi bolsa has günorta ýol bilen diňe geljekki Awstraliýanyň çäklerine barypdyr. Şol döwürde deňiz derejesi pes bolup, Awstraliýa bilen Täze Gwineýa bir bitewi gury ýer massiwini emele getiripdir. Şeýle-de bolsa, aralykdaky bogazlardan geçmek üçin ösen deňizçilik başarnyklary gerek bolupdyr.

"Biziň açyşymyz adamyň gelip çykyşyny we ewolýusiýasyny, deňiz üsti bilen edilen göçüşleriň aýratynlyklaryny we gadymy nawigasiýa başarnyklaryny aýdyňlaşdyrmaga kömek edýär. Bu bolsa sebitdäki ýerli jemgyýetleriň bu irki syýahatlar bilen baglanyşykly çuňňur mirasyny görkezýär" diýip, deňiz arheology, Sautgempton uniwersitetiniň professory Helen Farr belledi.


şu gün 14:38
1.4k+

Barlagçylar rimlileriň hakykatdan hem Pireneý daglaryndan altyn gazyp alandygyny subut etdiler

Barlagçylar rimlileriň Pireneý daglarynyň ispan böleginden altyn gazyp alandygynyň ilkinji göni subutnamasyny aldylar. Arheologlar gadymy magdan känlerini öwrendiler, ol ýerden çylşyrymly gidrotehniki desgalary we uly suw howdanynyň galyndylaryny tapdylar...

27.02.2026 11:23
1.8k+

Arheologlar Eýranyň Kuzaran jülgesinde 5000 ýyllyk «býurokratiýa» arhiwini tapdylar

Eýranyň günbatarynda ýaşy takmynan 5000 ýyla deň bolan, 7000-den gowrak möhür yzyndan, žetonlardan we toýun heýkeljiklerden ybarat bolan täsin toplum tapyldy. Phys.org neşiriniň habar bermegine görä, bu gymmatlyklar Kuzaran jülgesindäki Tape-Týaline ýadygärliginde geçirilen barlaglar wagtynda ýüze çykaryldy...

25.02.2026 06:08
8.3k+

Panamada müň ýyldan gowrak taryhy bolan altyn şaý-sepli gadymy mazar tapyldy

Panamada arheologlar adam süňkleri, altyn şaý-sepler we toýun gap-gaçlar saklanyp galan, müň ýyldan gowrak ýaşy bolan gadymy mazary ýüze çykardylar. Bu täsin açyş Panama-Siti şäherinden takmynan 200 kilometr günorta-günbatarda ýerleşýän Nata sebitindäki El-Kano arheologik ýadygärliginde hasaba alyndy...

21.02.2026 17:18
8.9k+

Müsürde üsti altyn bilen örtülen 4300 ýyllyk abat mumiýa tapyldy

Arheologlar Müsüriň Sakkara nekropolyndan 4300 ýyl ozal möhürlenen hek daşyndan ýasalan sarkofagy açdylar. Onuň içinden altyn çaýylan, heniz ellenmedik görnüşde mumiýa tapyldy. Earth neşiriniň habar bermegine görä, 15 metrlik şahtanyň düýbünden tapylan bu gubur Gadymy patyşalygyň Bäşinji we Altynjy nesilleriniň döwrüne degişlidir...