Alymlar ilkinji adamlaryň Awstraliýa haçan we nähili göçüp barandyklaryny anykladylar

  • 02.01.2026 10:57
  • 7.3k+

Halkara alymlar topary Awstraliýa häzirki zaman aborigenleriniň we papuaslaryň ata-babalarynyň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýadan iki dürli göçüş ýoly arkaly gadymy Sahul yklymyna gelendigini anykladylar.

Science Advances žurnalynda çap edilen bu barlag Haddersfild we Sautgempton uniwersitetleriniň hem-de beýleki ylmy merkezleriň hünärmenleri tarapyndan geçirildi. Bu barlag Homo sapiens-iň Okeaniýada irki ornaşyşynyň "uzak möhletli hronologiýasyny" tassyklaýar.
Alymlar häzirki zaman Awstraliýa aborigenlerinden, Täze Gwineýalylardan, şeýle hem Günorta-Gündogar Aziýanyň we Ýuwaş ummanynyň günbatar ekwatorial-tropiki böleginiň ilatyndan alnan 2500-e golaý mitohondrial genomlary seljerdiler. Ene tarapyndan geçýän DNK olara genealogik baglanyşyklary dikeltmäge we iň gadymy nesilleriň ýaşyny kesgitlemäge mümkinçilik berdi.
Netijeler Awstraliýa we Täze Gwineýa üçin mahsus bolan genetiki nesilleriň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal dörändigini görkezdi: olaryň biri demirgazyk sebitlerden (Demirgazyk Indoneziýa we Filippinler) geçip, bütin Sahul boýunça ýaýrapdyr, beýlekisi bolsa has günorta ýol bilen diňe geljekki Awstraliýanyň çäklerine barypdyr. Şol döwürde deňiz derejesi pes bolup, Awstraliýa bilen Täze Gwineýa bir bitewi gury ýer massiwini emele getiripdir. Şeýle-de bolsa, aralykdaky bogazlardan geçmek üçin ösen deňizçilik başarnyklary gerek bolupdyr.

"Biziň açyşymyz adamyň gelip çykyşyny we ewolýusiýasyny, deňiz üsti bilen edilen göçüşleriň aýratynlyklaryny we gadymy nawigasiýa başarnyklaryny aýdyňlaşdyrmaga kömek edýär. Bu bolsa sebitdäki ýerli jemgyýetleriň bu irki syýahatlar bilen baglanyşykly çuňňur mirasyny görkezýär" diýip, deňiz arheology, Sautgempton uniwersitetiniň professory Helen Farr belledi.


düýn 17:01
2.1k+

Gadymy pelsepeçi Empedoklyň ýiten ýazgylary 2000 ýyldan soň tapyldy

Lýež uniwersitetiniň barlagçysy Natan Karlig biziň eýýamymyzdan öňki V asyra degişli bolan «Fizika» atly filosofiki poemanyň bir bölegini tapyp, onuň kime degişlidigini anyklady. Bu tekstiň awtory gadymy......

13.04.2026 16:46
7.1k+

Alymlar zehinli adamlaryň näme üçin ýalňyzlyk çekýändigini düşündirdiler

IQ derejesi ýokary bolan adamlar köplenç özlerini jemgyýetden çetde ýaly duýýarlar we güýçli utanç duýgusyny başyndan geçirýärler. Bu bolsa olaryň adamlara öwrenişmegini kynlaşdyrýar diýip, Your Tango neşiri......

11.04.2026 14:17
4.3k+

Ikiýüzlülik — häsiýet däl-de, biologiýadyr: aýdylýan sözler bilen edilýän işleriň tapawudy beýniden tapyldy

Adamyň ahlak garaýşy bilen onuň edýän işleriniň arasyndaky çaprazlygyň sebäbi beýniniň wentromedial prefrental gabygy diýlip atlandyrylýan böleginiň işjeňlik derejesine bagly bolup çykdy. Neýrobiologlaryň bu......

10.04.2026 00:01
2.9k+

Alymlar ýabany balarylaryň abstrakt ritm duýgusynyň bardygyny subut etdiler

Hytaýly, beýik britaniýaly we awstraliýaly biologlar ýabany balarylaryň ritmiki üýtgese-de, çylşyrymly ritmik patternleri tanamak ukybynyň bardygyny anykladylar diýip, Science žurnaly habar berýär....