Alymlar ilkinji adamlaryň Awstraliýa haçan we nähili göçüp barandyklaryny anykladylar

  • 02.01.2026 10:57
  • 7.3k+

Halkara alymlar topary Awstraliýa häzirki zaman aborigenleriniň we papuaslaryň ata-babalarynyň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýadan iki dürli göçüş ýoly arkaly gadymy Sahul yklymyna gelendigini anykladylar.

Science Advances žurnalynda çap edilen bu barlag Haddersfild we Sautgempton uniwersitetleriniň hem-de beýleki ylmy merkezleriň hünärmenleri tarapyndan geçirildi. Bu barlag Homo sapiens-iň Okeaniýada irki ornaşyşynyň "uzak möhletli hronologiýasyny" tassyklaýar.
Alymlar häzirki zaman Awstraliýa aborigenlerinden, Täze Gwineýalylardan, şeýle hem Günorta-Gündogar Aziýanyň we Ýuwaş ummanynyň günbatar ekwatorial-tropiki böleginiň ilatyndan alnan 2500-e golaý mitohondrial genomlary seljerdiler. Ene tarapyndan geçýän DNK olara genealogik baglanyşyklary dikeltmäge we iň gadymy nesilleriň ýaşyny kesgitlemäge mümkinçilik berdi.
Netijeler Awstraliýa we Täze Gwineýa üçin mahsus bolan genetiki nesilleriň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal dörändigini görkezdi: olaryň biri demirgazyk sebitlerden (Demirgazyk Indoneziýa we Filippinler) geçip, bütin Sahul boýunça ýaýrapdyr, beýlekisi bolsa has günorta ýol bilen diňe geljekki Awstraliýanyň çäklerine barypdyr. Şol döwürde deňiz derejesi pes bolup, Awstraliýa bilen Täze Gwineýa bir bitewi gury ýer massiwini emele getiripdir. Şeýle-de bolsa, aralykdaky bogazlardan geçmek üçin ösen deňizçilik başarnyklary gerek bolupdyr.

"Biziň açyşymyz adamyň gelip çykyşyny we ewolýusiýasyny, deňiz üsti bilen edilen göçüşleriň aýratynlyklaryny we gadymy nawigasiýa başarnyklaryny aýdyňlaşdyrmaga kömek edýär. Bu bolsa sebitdäki ýerli jemgyýetleriň bu irki syýahatlar bilen baglanyşykly çuňňur mirasyny görkezýär" diýip, deňiz arheology, Sautgempton uniwersitetiniň professory Helen Farr belledi.


düýn 10:52
3.8k+

Barlaglar ýaşlykdaky uky tertibiniň dowamlylygy bilen uzak ýaşamagyň arasyndaky baglanyşygy ýüze çykardy

Käwagt iň ýönekeý endiklerimiz biziň pikir edişimizden has möhüm bolup bilýär. Science žurnalynda çap edilen täze ylmy tejribe uka täzeçe garamaga mejbur edýär. Oňa görä, ýaşlykdaky uky tertibi adamyň geljekde näçe ýaşajakdygyny kesgitläp biler...

23.03.2026 15:21
5.6k+

Doňdurylan syçanlar bilen geçirilen synag baky ýaşaýyş hakda täze jedeliň döremegine sebäp boldy

“Geljegiň hatyrasyna doňmak” baradaky gürrüňler köpden bäri ylmy gözlegleriň, jedelleriň we hatda tankytlaryň temasy bolup gelýär. Şeýle-de bolsa, laboratoriýada alymlar janly beýnini saklamaga synanyşyklarda näderejede uzaga gidip boljagyny seresaplylyk bilen barlamagy dowam etdirýärler...

22.03.2026 03:03
2.4k+

Patyşalar jülgesinde syýahatçylaryň iki müň ýyl öň galdyran ýazgylary tapyldy

Müsüriň Patyşalar jülgesinde barlagçylar takmynan iki müň ýyl ozal syýahatçylar tarapyndan galdyrylan gadymy diwar ýazgylaryny tapdylar. Hindi dillerindäki bu ýazgylary biziň eýýamymyzyň I–III asyrlaryna degişli diýip hasaplaýarlar...

18.03.2026 15:33
3k+

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersiteti ilkinji gezek hususy pudagyň sergisine gatnaşýar

Türkmenistanyň Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersiteti ilkinji gezek döwlete dahylsyz pudagyň sergisine gatnaşýar. 2025-nji ýylda döredilen bu ýokary okuw mekdebi sergidäki diwarlygynda ýaş telekeçileriň geljegi uly taslamalaryny we uniwersitetiň gazanan üstünliklerini myhmanlara tanyşdyrýar...