Barlag: EA sebäpli ýetginjekler çalt, ýöne ýüzleý pikirlenip başladylar

  • 28.10.2025 11:14
  • 1.7k+

Oksfordyň uniwersitetiniň neşirýatynyň geçiren täze barlagyna görä, emeli aň (AI) ýaşlaryň pikirlemegine işjeň täsir edýär: ol has çalt pikirlemäge kömek edýär, ýöne käte seljerme çuňlugyny ýitirýär diýip Business Insider ýazýar.

Barlaga 13–18 ýaş aralygyndaky 2000 okuwçy gatnaşdy. Olaryň 80%-i  öý işlerini ýerine ýetirmekde EA gurallaryny ulanýandygyny we munuň agyr wezipeleri has çalt çözmäge kömek edýändigini aýtdy.
Educational Neuroscience Hub Europe-yň direktory we hasabatyň bilelikdäki awtory Erika Galeanyň bellemegine görä, häzirki okuwçylar maşynlar bilen pikirlemegi öwrenýär, tizligi we akgynlylygy gazanýarlar, ýöne käte garaşsyz pikirlemegi ýitirýärler. Ol goşmaça zat bolup galdy, esasy wezipesi — “sintetik bilimler” döwründe adam pikiriniň çuňlugyny saklamak, ýagny EA bilen bagly täze pikirleniş stilini “EA bilen doglan nesil” diýip atlandyrýarlar.
Barlaglar tehnologiýanyň "iki uçly" täsirini görkezdi:

  • 90%+ okuwçy EA arkaly ýeterlikli akademik ukyplaryny ösdürendigini boýun aldy.
  • 60% bolsa negatiw täsirleri gördi.
  • Soralanlaryň dörtden biri EA bilen öwrenmegiň has ýönekeý bolandygyny aýdýar.
  • 10% döredijilik ukyplarynyň çäklendigini we tankydy pikirlenmä bolan zerurlygyň azalandygyny aýtdy. Käbir ýaşlar eýýämden emeli aňa garaşlylyk görkezýärler.

Mugallymlar hem aladalanýarlar: okuwçylaryň 1/3-i mugallymlaryň emeli aň ulanmak babatda ynamsyzdygyny aýtdy, 51% bolsa onuň howpsuz we jogapkärli ulanmagy boýunça has anyk görkezmeler isleýär.
Barlagy geçiren alymlaryň nygtamagyna görä, bilim ulgamlary emeli aňy ulanmagy öwrenmeli, ýöne okuwçylarda garaşsyz pikirlenmegi goldamaly. “Alfa nesli synpda” atly kitabyň awtory, mugallym Olga Seyer, EA okuw usullaryny üýtgetdi, emma maksady däl diýdi: okuw garaşsyz we döredijilik pikirini ösdürmäge we ynsan ösüşine gönükdirilýär.
Alymlar EA sowadyny, metabilim ukybyny ösdürmegi we mugallymlary ýaşlar bilen täze sanly hakykatda işlemegi üçin goldamagy maslahat berýärler.


12.03.2026 19:17
4.4k+

Kamçatkadaky Şiweluç wulkanyndan 8 kilometr belentlige kül sütüni pürküldi

Şu gün günortanlar Kamçatkada ýerleşýän Şiweluç wulkanyndan deňiz derejesinden 8 kilometr belentlige çenli uzaboýuna kül sütüni pürküldi. Bu barada Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Uzak Gündogar bölüminiň Wulkanologiýa we seýsmologiýa institutynyň KVERT topary habar berdi...

12.03.2026 00:00
4.6k+

Emeli aňa duýduryş: 10 müň ýazyjy içi boş kitap neşir etdiler

«10 000-e golaý ýazyjy öz eserleriniň emeli aňy işläp düzüji kompaniýalar tarapyndan rugsatsyz ulanylmagyna garşylyk bildirip, «Bu kitaby ogurlama!» atly içi boş kitap çap etdiler» diýip, The Guardian gazeti habar berýär...

11.03.2026 21:31
2k+

Sýurihli alymlar süňkleri dikeltmek üçin gidrogel döretdiler

Sýurih uniwersitetiniň alymlary gidrogel implantatynyň kömegi bilen süňk dokumasyny dikeltmegiň täze tehnologiýasyny işläp düzdüler. Bu materialyň 97 göterimi suwdan ybarat bolup, ol želeni ýatladýan gurluşa eýedir...

11.03.2026 19:29
3.6k+

Alymlar suw aýylarynyň uzak ýaşamaga jogapkär genini gurçuklara göçürdiler

Fransiýanyň CNRS we INSERM ylmy-barlag edaralarynyň, şeýle-de Monpelýe uniwersitetiniň alymlary ylymda täze sahypa açan üýtgeşik tejribe geçirdiler. Tejribede dünýäniň iň çydamly jandary hasaplanylýan suw aýylarynyň (tihohodkalaryň) geni Caenorhabditis elegans diýlip atlandyrylýan gurçuklaryň genomyna göçürildi we netijede olaryň ömür dowamlylygyny artdyrmak başartdy...