Dinozawrlar 140 million ýyl ozal Keýptaunyň töwereklerinde yz galdyrypdyrlar

  • 18.03.2025 07:47
  • 5.3k+

Günorta Afrikanyň Günbatar-Kap prowinsiýasynda dinozawrlaryň 140 million ýyllyk yzlary tapyldy. Bular bu sebitden tapylan ilkinji şuňa meňzeş tapyndydyr we yklymyň günortasynda dinozawrlaryň iň "ýaş" yzlarydyr.

Tapyndy baradaky makala Gaý Plint we Çarlz Helm tarapyndan The Conversation neşirinde çap edildi.
2008-nji ýyldan bäri sebitde pleýstosena (2,6 million – 11 700 ýyl ozal) degişli oňurgalylaryň 370-den gowrak yzy resminamalaşdyryldy. Emma bu yzlar zauropodlara – ot iýýän iri dinozawrlara, ähtimal, ornitopodlara degişlidir.

“Bu kenaryň ugrunda mezozoý döwrüniň  çökündi jynslarynyň bardygyny bilýärdik, olaryň käbiri deňze degişli bolmadyk gatlaklary özünde saklaýar we olaryň düzüminde dinozawrlaryň yzlary bolup biljekdi "- diýip, barlagçylar ýazýarlar.

Yzlar derýanyň gelip guýýan çet  zolaklarynda tapyldy, ol ýerlerde dinozawrlar çägeli ýalpaklykdan we ýumşak palçykdan ýöräp geçipdirler. Alymlar yzlaryň, takmynan, 140 million ýyllykdygyny kesgitlediler, olar hek asyry döwrüniň başyna degişlidir. Afrikanyň we Günorta Amerikanyň tektoniki plitalary şol döwür biri-birinden bölünip başlapdyr.

 Bu tapyndy Günbatar-Kap prowinsiýasynda ilkinji we Afrikanyň günortasyndan tapylan dinozawr yzlarynyň içinde iň ýaşy boldy.


12.03.2026 19:17
4.1k+

Kamçatkadaky Şiweluç wulkanyndan 8 kilometr belentlige kül sütüni pürküldi

Şu gün günortanlar Kamçatkada ýerleşýän Şiweluç wulkanyndan deňiz derejesinden 8 kilometr belentlige çenli uzaboýuna kül sütüni pürküldi. Bu barada Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Uzak Gündogar bölüminiň Wulkanologiýa we seýsmologiýa institutynyň KVERT topary habar berdi...

11.03.2026 21:31
1.9k+

Sýurihli alymlar süňkleri dikeltmek üçin gidrogel döretdiler

Sýurih uniwersitetiniň alymlary gidrogel implantatynyň kömegi bilen süňk dokumasyny dikeltmegiň täze tehnologiýasyny işläp düzdüler. Bu materialyň 97 göterimi suwdan ybarat bolup, ol želeni ýatladýan gurluşa eýedir...

11.03.2026 19:29
3.4k+

Alymlar suw aýylarynyň uzak ýaşamaga jogapkär genini gurçuklara göçürdiler

Fransiýanyň CNRS we INSERM ylmy-barlag edaralarynyň, şeýle-de Monpelýe uniwersitetiniň alymlary ylymda täze sahypa açan üýtgeşik tejribe geçirdiler. Tejribede dünýäniň iň çydamly jandary hasaplanylýan suw aýylarynyň (tihohodkalaryň) geni Caenorhabditis elegans diýlip atlandyrylýan gurçuklaryň genomyna göçürildi we netijede olaryň ömür dowamlylygyny artdyrmak başartdy...

11.03.2026 14:45
5.5k+

2000 ýaşly Bagdat batareýasy häzir hem işleýän bolup çykdy

Käwagt bir ownujak närse tutuş bir döwür baradaky düşünjäni üýtgedip bilýär. Arheologlaryň we inženerleriň arasynda bir asyra golaý wagt bäri çekeleşiklere sebäp bolup gelýän, «Bagdat batareýasy» ady bilen meşhur bolan syrly tapyndy bilen hem hut şeýle ýagdaý ýüze çykdy...