Filippinlerde, Indoneziýada we Gündogar Timorda geçirilen täze arheologiki tapyndylar Günorta-Gündogar Aziýanyň gadymy halklarynyň on müňlerçe ýyl ozal deňizde ýüzmegi özleşdirendigini subut etdi. Olar Magellanyň, Hytaýyň deňiz serkerdesi Çžen Hedeniň we finikiýaly garakçylaryň döwründen hem has öň deňiz gämilerini gurupdyrlar.
Ateneo de Manila uniwersitetiniň barlagçylary paleolit döwründe tehnologiki ösüşleriň diňe Ýewropada we Afrikada bolup geçendigi baradaky giňden ýaýran teswiri inkär etdiler. Olar “Arheologiýa ylymlary žurnalyndaky” makalada öz gelen netijelerini paýlaşdylar. Işiň awtorlary Risar Fuentes we Alfred Pawlik Günorta-Gündogar Aziýanyň uly böleginiň hiç wagt yklym bilen baglanyşmandygyny, ýöne ol ýerden irki deňizçileriň yzlarynyň tapylandygyny bellediler. Agaç gämiler seýrek ýagdaýlarda saklanyp galýarlar, ýöne soňky arheologiki tapyndylar gadymy deňizçileriň gämi gurluşyk tehnologiýalarynyň soňraky siwilizasiýalar bilen deň derejede özleşdirip bilendigini görkezýär.
40 000 ýyllyk daş gurallaryň mikroseljermesi ösümlikleri gaýtadan işlenendiginiň subutnamalaryny ýüze çykardy, esasanam gaýyk gurmakda we açyk deňizde balyk tutmakda ulanylýan ýüpleri, torlary we berkitmeleri dokamak üçin zerur süýümleriň alnandygyny görkezdi.
Mindorodaky arheologiki gazyp agtaryşlar wagtynda tunes we akula ýaly deňiz çuňluklarynda ýaşaýan balyklaryň galyndylary, şeýle hem çeňňek, çümdüriji we torlara agram beriji ýaly balykçylyk enjamlary tapyldy. Bular deňiz akymlary we balyklaryň göçüşi baradaky bilimleriň bolandygyna şaýatlyk edýärler.
Ylmy çaklamasyny tassyklamak isleýän Sebu uniwersitetiniň arheologlary gadymy gämileri täzeden gurmak we olaryň deňizde ýüzüp biliş derejesini barlamak üçin FLOW taslamasyna başladylar. Olar geçmişde ulanylan bolmagy ähtimal materiallary, şeýle hem paleolit deňiz gämilerini taslamalaşdyryp, kiçeldilen modellerini synagdan geçirip görmek isleýärler.
