Ýaponiýadaky Okinawa ylym we tehnologiýalar institutynyň (OIST) alymlary "kepjebaş ösümligi" diýlip atlandyrylýan ýyrtyjy ösümlik kaliforniýa darlingtoniýasynyň (Darlingtonia californica) aýratynlyklarynyň täze düşündirişini teklip etdiler. Barlagda onuň mör-möjekleri tutmagynyň netijeliliginiň örän pesdigi, mör-möjekleriň 98% -ine çenlisiniň duzakdan gaçýandygynyň kemçilik däl-de, özboluşly aw strategiýasydygy anyklandy.
Darlingtonia californica Demirgazyk Amerikanyň batgalyklarynda ösýär we passiw ýyrtyjy ösümlik hökmünde klassifikasiýa edilýär. Weneriki çybyn duzagyndan tapawutlylykda, ol awy tutmak üçin hereketli bölekleri ulanmaýar. Onuň turba görnüşli küýze ýaly ýapraklary biologlary köpden bäri geň galdyrýar, sebäbi onuň içine düşen mör-möjekleriň köpüsi daşyna çykmagy başarýar.
Düşündirişiň açary ösümligiň dokumalaryndaky azot izotoplarynyň we oňa gelýän mör-möjekleriň seljermesi boldy. Azot garyp batgalyk topraklarynda seýrek elementdir. Synaglar wagtynda barlagçylar durnukly azot-15 izotopynyň hereketini yzarladylar.
Alymlar darlingtoniýa nektarynyň azot birleşmelerine baýdygyny we batgalykda ýaşaýan köp sanly mör-möjekler üçin möhüm iýmit çeşmesi bolup hyzmat edýändigini anykladylar. Duzaklara yzygiderli girmek-çykmak arkaly mör-möjekler goşmaça iýmit alýarlar we ösümligiň ýanynda ýaşamagyny dowam etdirýärler.
Awtorlaryň pikirine görä, bu strategiýa mör-möjekleriň sanyny saklamaga kömek edýär, nektaryň ysy arkaly täze mör-möjekleri özüne çekýär we ösümlige çylşyrymly aw saklamak mehanizmlerine ýüz urmakdan gaça durmaga mümkinçilik berýär. Şol bir wagtda, duzaklarda ölýän az sanly mör-möjekler azot ýetmezçiligini doldurmak üçin ýeterlikdir.
Barlagçylar darlingtoniýanyň diňe bir ýyrtyjy hökmünde däl, eýsem ýerli iýmit torunda möhüm element hökmünde hem hereket edýändigine, öz zerurlyklary bilen awyň elýeterliliginiň arasynda deňagramlylygy saklaýandygyna ynanýarlar.
