Ösümlik ýaglarynyň öndürijiligini we hilini ýokarlandyrýan täze tehnologiýa döredildi

  • 16.11.2025 15:42
  • 1k+

Russiýada WDITU-nyň (Woronež Döwlet Inženerçilik Tehnologiýalar uniwersiteti) alymlary ösümlik ýaglaryny öndürmegiň täze tehnologiýasyny döredip, oňa patent aldylar. Bu barada TASS agentligi uniwersitetiň metbugat gullugyna salgylanyp habar berdi.

Täze usulda däneleri gaýtadan işlemezden öň onuň gabygyny aýyrmak göz öňünde tutulýar. Bu bolsa gabyksyz ýagly ekinleri ýitgisiz gaýtadan işlemegi hem-de belogyň ýitgilerini iki–üç esse azaltmagy üpjün edýär.
Uniwersitetiň düşündirişine görä, adatça ösümlik ýaglary däneleriň gabygyny aýyrmazdan öndürilýär. Däne gabygynyň düzüminde süýüm, azotsyz maddalar we takmynan 2% lipid bar, olar öndüriliş wagty ýag içine düşüp, onuň hilini peseldýär.
Täze açyşyň awtorlarynyň biri, tehniki ylymlaryň doktory Aleksandr Ostrikowyň bellemegine görä, gabyk möçberi göni önümiň hiline täsir edýär — gaýtadan işleýän dänede gabyk näçe köp bolsa, alynýan ýagyň kislotalylyk derejesi şonça ýokary bolýar. Mundan başga-da, gabyk enjamyň öndürijiligini peseldýär, sebäbi onuň inçe göwrüminiň bir bölegini eýeleýär. Ostrikowyň sözlerine görä, täze tehnologiýa belogyň ýitgilerini azaltmaga we önümçiligiň netijeliligini ýokarlandyrmaga kömek edýär.
Täze proses gyzdyrmak, gabykdan arassalamak, ýeleşdirmek, fotosortirleme we iki tapgyrly ýylylyk-nem işläp taýýarlamak ýaly basgançaklary öz içine alýar. Bu tehnologiýa sport iýmiti, et önümleri, kombinirlenen iýmler hem-de öý haýwanlarynyň iýmiti üçin ulanylýan belok konsentratlarynyň önümçiligini artdyrmaga mümkinçilik berip biler.


19.01.2026 14:39
11k+

Alymlar bedeniň garramaga başlaýan takyk ýaşyny anykladylar

Finlýandiýaly we şwesiýaly alymlar durmuş ýörelgesiniň saglyga iň güýçli täsir edýän döwrüni we garramanyň ilkinji alamatlarynyň haçan ýüze çykýandygyny öwrendiler. Finlýandiýada geçirilen barlaglar bedeniň 36-46 ýaş aralygynda has duýgur bolýandygyny görkezdi...

18.01.2026 16:06
5.3k+

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...

18.01.2026 15:22
5.3k+

Gadymky möjegiň iýmit galyndylary 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň DNK-syny öwrenmäge kömek etdi

Alymlar Sibir doňaklygynda gatap galan möjegiň aşgazanyndan tapylan et bölegini öwrenmek arkaly, takmynan 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň genomyny täzeden dikeltdiler. Iki aýlyk möjek çagasynyň zepersiz saklanan galyndylary 2011-nji ýylda Sibiriň demirgazyk-gündogaryndaky Tumat obasynyň golaýynda tapylypdy...

18.01.2026 15:13
3.3k+

Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar...