Dünýädäki hroniki böwrek keselli adamlaryň sany 35 ýylda iki esse artdy

  • 16.11.2025 13:05
  • 6k+

Halkara alymlar toparynyň anyklamagyna görä, 1990-njy ýyldan bäri hroniki böwrek kesellerinden  ejir çekýän uly ýaşly adamlaryñ  sany iki esse artdy we 788 milliona ýetdi. Häzirki wagtda bu kesel dünýäde iň köp adam pidasyna sebäp bolýan keselleriň hatarynda dokuzynjy orny eýeleýär. Bu barada Nýu-Ýork uniwersitetiniň (NYU Langone Health) metbugat gullugy habar berýär.

«Biziň geçiren derňewimiz hroniki böwrek keselleriniň adam saglygyna iň uly we howply wehimleriñ biri bolup durýandygyny hem-de onuň derejesiniň ýylsaýyn ýokarlanýandygyny görkezýär. Bu ýagdaýyň öz gezeginde, bu keseller bilen göreşiň halkara jemgyýetçiligi üçin rak, ýürek-damar keselleri we psihiki bozulmalar bilen göreş ýaly iň möhüm ugurlaryň birine öwrülmelidigini görkezýär» diýip, professor Jozef Koreş aýtdy.

Alymlar Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy (BSGG), Saglyk Görkezijiler we Baha Beriş Instituty (IHME) hem-de Bill we Melinda Geýts gaznasy tarapyndan alnyp barylýan Global Burden of Disease (GBD) atly ählumumy taslamanyň maglumatlaryny derňediler. Bu taslamada 1990-njy ýyldan bäri kesellere we ölüm derejesine sebäp bolýan esasy sebäpler boýunça statistikalar toplanýar.
Derňewiň netijelerine görä, häzirki wagtda hroniki böwrek keselleri dünýäniň uly ýaşly ilatynyň takmynan 14%-ine täsir edýär. Bu keselli adamlaryň sany 1990-njy ýylda 378 million bolsa, häzirki wagtda 788 milliona ýetdi.


26.02.2026 12:35
5.2k+

Pes yşyklandyryşda görejiň kiçelmegi köpçülikleýin şowakörlüge getirýär

​XXI asyrda şowakörlügiň köpçülikleýin ýaýramagyny şu wagta çenli köpler ekrana seredilýän wagtyň artmagy — ilki kompýuterler, soňra bolsa smartfonlar we planşetler bilen baglanyşdyrýardylar. Emma täze ylmy barlaglar bu aýdylanlara garşy çykyp, meseläni adamlaryň ýaşaýan ýapyk binalaryna mahsus bolan pes yşyklandyryş şertlerinde gözüň dowamly dartylmagy bilen baglanyşdyrýarlar...

23.02.2026 18:12
5.7k+

Barlagçylar ýetginjekleriň was-waslygyny süýji içgilerden görýärler

Düzüminde şekeriň mukdary ýokary bolan içgiler bilen ýetginjeklerdäki was-waslyk alamatlarynyň arasynda arabaglanyşyk bar. Muny Bornmut uniwersitetiniň we Beýrutdaky Liwan amerikan uniwersitetiniň alymy doktor Karim Halediň ýolbaşçylygyndaky täze barlag ýüze çykardy diýip, Medical Xpress žurnaly habar berýär...

22.02.2026 17:06
2.2k+

Ýaponiýada Parkinson keselini bejerýän ilkinji derman bölekleýin tassyklanyldy

Ýaponiýada Parkinson keselini bejermek üçin induksirlenen plýuripotent sütün öýjükleri (iPS-öýjükleri) esasynda işlenip düzülen derman serişdesini ulanmaga bölekleýin rugsat berildi. Bu barada Kioto uniwersitetiniň ýanyndaky iPS-öýjüklerini barlamak we ulanmak instituty habar berdi...

18.02.2026 15:44
2.8k+

Rumyniýada derman serişdelerine durnukly 5 müňýyllyk bakteriýa tapyldy

Rumyn alymlary Skerişoara gowagyndan häzirkizaman antibiotiklerine durnukly bolan gadymy bakteriýa ştammyny tapdy. Bu tapyndy barada «Frontiers in Microbiology» ylmy žurnalynda habar berilýär. Psychrobacter SC65A...