40 ýyl mundan ozal ýitip giden möjek-möýüň görnüşi Britan adalarynda gaýtadan tapyldy

  • 05.11.2025 10:00
  • 6.3k+

Beýik Britaniýada uzak wagt bäri ýok bolup giden görnüş hökmünde hasaplanýan kiçijik möý goraghananyň diňe gaýyk arkaly baryp bolýan çet ýerinde gaýtadan gabat gelindi. Uaýt adasynda tapylan bu görnüş mämişi aýakly Aulonia albimana diýlip atlandyrylýan möjek-möýlere degişli.

Bu möýüň köpçülikleýin tanalýan ady ýokdy, ýöne agzynyň gyralaryndaky “barmak ýaly” pedipalplary sebäpli ony käte “ak barmakly möjek-möý” diýip hem atlandyrýardylar.
Entomologlar Mark Telfer we Grem Laýons möýi täze koloniýanyň ýerleşýän ýerinde — Nýutaun milli goraghanasynda, öňki bellige alnan koloniýadan takmynan 1,5 kilometr uzaklykda tapdylar.
Barlagy alyp baran Mark Telfer bu tapyndynyň ähmiýeti barada şeýle belledi: “40 ýyl bäri ýok bolup giden hasaplanan görnüşi täzeden görmek — hakykatdanam möhüm we ýatdan çykmajak wakadyr”.
Möjek-möýleriň ady olaryň aw ediş endiginden gelip çykýar: olar awyny ýerden yzarlap, soň onuň üstüne çalt bökýärler, edil möjegiň hüjüm edişine meňzeş. Şeýle-de bolsa, kiçijik Aulonia albimana-nyň ýaşaýyş we aw endikleri entek doly öwrenilmändir, sebäbi ululary bary-ýogy 3,8–4,4 mm ululyga çenli ýetýär we olar inçe kerepler örýärler.
Bu görnüş Beýik Britaniýada iň soňky gezek 1985-nji ýylda gabat gelipdi.
Indi alymlar bu möýleriň ilkinji sanyny hasaba almak, hem-de onuň ýaşamak üçin talap edýän tebigy şertlerini kesgitlemek bilen meşgullanýarlar. Maksat — görnüşiň goralmagyny we mümkinçilik bolsa onuň ýaýrawynyň giňeldilmegini üpjün etmek.


20.11.2025 12:08
3.6k+

Hytaýda maýmynyň näbelli görnüşiniň galyndylary tapyldy

Londonyň Zoologiýa institutynyň alymlary we olaryň hytaýly kärdeşleri Sianda takmynan 2200–2300 ýyl ozal jaýlanan zenanyň mazarynda gibbonyň (maýmynyň görnüşi) ozal näbelli görnüşiniň galyndylaryny tapdylar. Skelet ilkibaşda 2004-nji ýylda tapylypdy, ýöne jikme-jik öwrenilmegi onuň Nomascus urugynyň ýok bolup giden görnüşine degişlidigini görkezdi diýip, Arkeonews neşiri ýazýar...

20.11.2025 11:22
7.6k+

Russiýada ýaşy 385 million ýyllyk agaç tapyldy

Sankt-Peterburg döwlet uniwersitetiniň (SPbGU) paleontologlary Leningrad oblastynyň Lužskiý raýonynda ýerleşýän Şalowo-Pereçiskiý çäge karýerinde dewon döwründen galan seýrek tapyndynyň — gadymy agaç sütüniň üstünden bardylar...

20.11.2025 11:14
3k+

Belgiýada kömelekden gaplamalar öndürilip başlandy

Brýusselde kömelek damarlaryndan (miseliýden) gaplama öndürýän Permafungi fabrigi işläp başlady. Bu "miko-material" doly dargap bilýär we polietileniň hem-de plastigiň beýleki görnüşleriniň ornuna ulanmak üçin işlenip taýýarlanýar...

19.11.2025 13:38
4.2k+

Alymlar “içki ses” bilen ýürek urşunyň arasynda geň baglanyşyk tapdylar

Daniýanyň Orhus uniwersitetiniň psihologlary adamyň içki sesiniň — ýagny öz-özüne içinden gürlemeginiň — bedeni hereketsiz galanda-da, ýürek ritmini üýtgetmäge ukyplydygyny görkezdiler. Işiň netijeleri Psychophysiology žurnalynda çap edildi...