Grenlandiýa kitiniň 200 ýyllap ýaşamagynyň syryny adamlarda ulanmak isleýärler

  • 04.11.2025 19:53
  • 10k+

Grenlandiýa kitleri (Balaena mysticetus) ýer ýüzüniň iň uzak ýaşaýan haýwanlarynyň biri bolup, olaryň ömri 200 ýyldan gowrak dowam edip bilýär. Alymlar olaryň uzak ýaşamagynyň CIRPB diýlip atlandyrylýan ýörite belok bilen baglanyşykly bolup biljekdigini aýdýarlar.

Bu belok kitleriň öýjüklerinde DNK-nyň dikeldilmegini güýçlendirýär we olaryň öýjükleriniň zaýalanmagyna ýol bermeýär. Belok suwuň sowuk temperaturasynda işjeňleşýär — kitler ýaşan ýerlerinde suw örän sowuk bolany üçin ol hemişe işjeň ýagdaýda bolýar.
Iňlis akademikleriniň geçiren barlaglarynda kitleriň öýjüklerinde rak öýjükleriniň emele gelmegi üçin az mukdarda mutasiýa ýeterlik bolýar.
Emma şol mutasiýalaryň döreme ähtimallygy adamdaky bilen deňeşdirilende has pes. Sebäbi CIRPB belogy DNK-ny tiz dikeldýär we öýjükleri zaýalanmadan goraýar.
Belok adam öýjüklerine laboratoriýa şertlerinde geçirilende DNK-nyň dikeldiş tizligi artdy, öýjükler has berkleşdi.
Alymlaryň aýtmagyna görä, CIRPB-iň adamda ulanylmagy entek anyk däl, ýöne DNK dikeldişiniň güýçlendirilmegi uzak ýaşamagyň we rakdan goranmagyň möhüm açarlarynyň biridir.
Barlagyň netijeleri Nature žurnalında çap edildi.


29.01.2026 10:15
3k+

Ady — Nowruz: Gazagystanda arynyň täze görnüşi tapyldy

Nemes entomologlary Gazagystanyň günorta-gündogarynda arynyň täze görnüşini tapdylar. Ol mundan ozal Merkezi Aziýada, Eýranda, Ysraýylda we Ýakyn Gündogaryň birnäçe ýurdunda duş gelýän sekiz görnüşi bilen tanalýan Planiandrena aşaky jynsynyň dokuzynjy wekili boldy...

18.01.2026 19:40
6.6k+

Grenland akulalary tümlükde ýüz ýyllap görüp bilýärler

Alymlar adaty bolmadyk açyşa haýran galdylar. Ýer ýüzündäki iň uzak ýaşaýan oňurgaly haýwanlaryň biri bolan grenland akulalarynyň 100 ýyllap garaňkylykda görüp bilýändikleri belli boldy. Öňler bu çuň deňiz akulalarynyň hemişelik tümlük hem gözlerindäki parazitler zerarly görüjilik ukyby pes diýlip pikir edilýärdi...

12.01.2026 18:22
9.3k+

Leonardo da Winçiniň çeken suratyndan 500 ýyldan soň onuň DNK-sy tapyldy

ABŞ-dan, Awstriýadan, Italiýadan we Ispaniýadan alymlaryň halkara topary Leonardo da Winçiniň suratlarynyň birinden DNK nusgasyny çykaryp alandyklaryny habar berdiler diýip, Daily Mail neşiri ýazýar. Barlagyň netijeleri bioRxiv preprintler saýtynda ýerleşdirildi...

11.01.2026 13:39
6.2k+

10 sekuntlyk duzak: Ilkinji täsirler nähili emele gelýär?

Russiýanyň Perm Milli ylmy-barlag politehniki uniwersitetiniň (PNIPU) alymlary geň galdyryjy bir hakykaty ýüze çykardylar: nätanyş adam baradaky ilkinji täsirimiz bary-ýogy 7-10 sekundyň içinde kemala gelýär. Iň gyzykly tarapy bolsa, bu täsir adamyň şahsyýetine däl-de, biziň aňymyzdaky "gender stereotiplerine" esaslanýar...