Hytaýly alymlar ilkinji gezek Arktikanyň buzunyň aşagyna adam tarapyndan dolandyrylýan çümmek işini geçirdiler

  • 08.10.2025 07:29
  • 10k+

Hytaýly ummany öwrenijiler Arktikanyň buzunyň aşagynda ilkinji adam tarapyndan dolandyrylýan çuňluga çümmek işini geçirdiler. Geçen hepde tamamlanan ekspedisiýa polýar ekoulgamynyň ýagdaýy barada täze maglumatlary berdi diýip, Interesting Engineering ýazýar.

Üç aýlap “Sýuelun-2” buz döwüji gämisiniň ýolbaşçylygyndaky ylmy flotiliýa Demirgazyk Buzly ummanyň barmasy kyn ýerlerinde barlaglary geçirdi. Yzygider geçirilen suwa çümmek işleriniň dowamynda döwrebaplaşdyrylan “Szýaolun” batiskafy aşa pes temperatura şertlerinde rekord çuňluga ýetdi.
Alymlar ilkinji gezek galyň buzuň aşagynda adam tarapyndan dolandyrylýan we pilotsyz apparatyň işini üstünlikli utgaşdyrdylar. Taslamanyň tehniki müdiriniň sözlerine görä, sähelçe ýalňyşlyk aragatnaşygyň kesilmegine sebäp bolup bilerdi.


Ekspedisiýa ozal mälim bolmadyk çuň deňiz jandarlaryny goşmak bilen, 183 sany biologiki nusgany ýygnady. Umman düýbündäki çökündiler müňýyllyklaryň dowamynda howanyň üýtgemegini öwrenmekde aýratyn ähmiýete eýedir .
Ylmy toparyň wekili adaty trallama usullarynyň deňziň näzik  jandarlaryny gorap saklamaga mümkinçilik bermeýändigini aýtdy. Maglumatlary gaýtadan işlemek üçin emeli aňy we ekologiki DNK-seljermesini ulandylar, bu görnüşleri kesgitlemegi çaltlaşdyrmaga mümkinçilik berdi.
Ýygnalan materiallar Hytaýyň barlag merkezlerine geçirildi. Barlagçylar täze maglumatlaryň global maýlamaklygyň Arktikanyň ekoulgamyna edýän täsirini çaklamaga kömek eder diýip umyt bildirýärler.


18.02.2026 12:14
4.1k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

18.02.2026 12:01
7.7k+

Alymlar Antarktidanyň buzuny ilkinji gezek Ýeriň gabygyna çenli burawlap, superkontinentiň yzyny tapdylar

Halkara alymlar topary Gündogar Antarktidadaky güýçli magnit anomaliýasynyň gelip çykyşyny ilkinji gezek anykladylar. Barlaglar bu hadysanyň takmynan bir milliard ýyl ozal gadymy kontinentleriň çakyşmagy we Rodiniýa superkontinentiniň emele gelmegi bilen baglanyşyklydygyny görkezdi...

18.02.2026 09:57
5.5k+

Wýetnamda 2000 ýyl ozal dişleri garaltmak däbi bolupdyr: bu geň däbiň syry açyklandy

Dişleri garaltmaklyk — Gündogar we Günorta-Gündogar Aziýa halklarynyň arasynda gadymy döwürlerden bäri dowam edip gelýän özboluşly däpdir. Bu däp adamlar üçin "özüňkini" "ýatdan" tapawutlandyrmak, adamlary jyn-şeýtanlardan, medeniýetli halky bolsa "wagşylardan" saýhallamak ýaly birnäçe möhüm wezipäni ýerine ýetiripdir...

18.02.2026 07:37
7k+

Balykçylygyň gadagan edilmegi Ýanszy derýasynda 70 ýylda ilkinji gezek balyklaryň köpelmegine getirdi

Science žurnalynda Hytaýda geçirilen giň gerimli ekologik barlagyň netijeleri çap edildi. Onda alymlar 2021-nji ýylda Ýanszy derýasynyň howzunda täjirçilik maksatly balyk tutmaga girizilen on ýyllyk moratoriýanyň netijelerine baha berdiler...