Alymlar doňzuň agzynda adam dişlerini ösdürdiler

  • 30.04.2025 12:25
  • 6.2k+

ABŞ-da Tafts uniwersitetiniň alymlary doňzuň äňinde adam dişlerine meňzeş dişleri ösdürdi. Stem Cells Translational Medicine žurnalynda beýan edilen tejribe biologiki diş implantlaryny döretmäge tarap ýol açýar.

Ylmy gözlegçiler adamyň hem-de doňzuň öýjüklerini birleşdirdi. Adamlardan dentini we pulpany emele getirýän mezenhimal öýjükler, doňuzlardan bolsa syrça jogap berýän epitelial öýjükler alyndy. Doňuz öýjükleri, adatça, mal soýlandan soň zyňylýan diş düwünçeklerinden alyndy.

“Adamyň epitelial öýjükleri dişiň giçki ösüş döwründe elýeterli bolmaýar, şonuň üçin biz doňzuň öýjüklerini ulandyk. Bu haýwanlarda birnäçe diş toplumy ösýär, bu hem olary tüýs laýyk gelýän donora öwürýär” – diýip, alymlar belleýär.

Öýjükler bioinženeriýa karkasyna ýerleşdirildi we doňuzlaryň äňine oturdyldy. Üç aýyň içinde dişler tebigy ýaly ösdi, ýöne olar diş etini ýaryp çykmady. Gurluşy we ösüş tizligi boýunça olar adamyňka ýakyn boldy.
Ylmy gözlegiň maksady hassanyň öýjüklerinden diş ösdürmegi öwrenmekden ybarat. Alymlar uzak möhletleýin netijeleri öwrenmegi we usuly adamlar üçin uýgunlaşdyrmagy meýilleşdirýär.

“Häzirlikçe öz dişiňi mümkin boldugyndan uzak saklamak gerek. Eger olaryň ýitgisi gutulgysyz bolsa, biologiki implantlar olaryň ornuny tutup biler” – diýip, awtorlar belleýär.

Tehnologiýa stomatologiýada rewolýusiýany wada berýär: protezleriň deregine hassalar dikelmäge ukyply “janly” dişlere eýe bolup biler. Ýöne kliniki synaglaryň heniz uzakdadygyny bellemek gerek. 


26.08.2025 13:37
9k+

Müsürde suwdan gadymy Kanopus şäheriniň bölekleri çykaryldy

Müsür häkimiýetleri Aleksandriýanyň golaýynda Abu-Kir aýlagynda ýerleşen suwa giden gadymy şäheriň böleklerini gury ýere çykardy diýip, The Guardian habar berýär. Bu Müsüri tas 300 ýyl dolandyran Ptolemeý nesilşalygynyň dolandyran we 600 ýyl töweregi ýurdy dolandyran Rim imperiýasynyň döwründe möhüm merkeze öwrülen Kanopus şäheri hasaplanýar...

26.08.2025 13:26
4.8k+

Paleontologlar dinozawrlaryň ýelken şekilli arkasy bolan täze görnüşini açdy

Paleontologlar dinozawrlaryň ýelken şekilli arkasy bolan täze görnüşini açdy. Istiorachis macarthurae adyny alan bu jandarlar 120 mln ýyldan gowrak ozal Angliýanyň günorta kenaryndan uzak bolmadyk ýerde ýaşapdyr diýip, Londondaky Tebigy taryh muzeýine salgylanyp, CNN habar berýär...

25.08.2025 13:04
3k+

Awstraliýada adam derisine has ýakyn deri nusgalary ösdürilip ýetişdirildi

Kwinslend uniwersitetiniň ýanyndaky Freýzer institutynyň barlaghanasyndan awstraliýaly alymlar ilkinji gezek doly derejede adam derisiniň gurluşyny gaýtalaýan deri nusgalaryny ösdürip ýetişdirdi. Bu barada ABC ýaýlym korporasiýasy habar berdi...

23.08.2025 12:32
5.5k+

Alymlar žiraflary dört görnüşe böldi

Halkara tebigaty goramak birleşigi (IUCN) žiraflary resmi taýdan dört görnüşe böldi. Ozal olaryň hemmesi bir görnüş diýlip hasaplanýardy diýip, Bi-bi-si belleýär. Indi ylym şu aşakdakylary tapawutlandyrýar: Demirgazyk...