Awstraliýaly psiholog Žil E. Žinýak we polşaly alym Marçin Zaýenkowski adam aňynyň ösüş tapgyrlary boýunça barlag geçirdiler. Netijeler Intelligence žurnalynda çap edilip, olaryň esasy pikirleri Metro neşiri tarapyndan giňden beýan edildi.
Barlagda adam durmuşynda üstünlik gazanmak bilen baglanyşykly 9 aýratynlyk öwrenildi:
- aň-bilim ukyby,
- häsiýet aýratynlyklary,
- emosional aň,
- maliýe taýdan düşünjeli bolmak,
- ahlak düşünjeleri,
- ýalňyş karary kabul etmekde sabyrlylyk (sunk cost bias),
- aňyň çeýeligi,
- duýgudaşlyk,
- we täze zatlary öwrenmäge höwes.
Netijede alymlar iki modeli synap gördüler. Iki model hem adamyň umumy işjeňliginiň we kämilliginiň 55–60 ýaşlarda iň ýokary derejede bolýandygyny görkezdi.
Şol bir wagtyň özünde 20 ýaş adamyň tiz aňy — ýagny öňki tejribä daýanmazdan logiki pikirlenmek we täze meseleleri çözmek ukyby iň ýokary derejesine ýetýär.
Emma wagtyň geçmegi bilen başga aýratynlyklar ösmegini dowam etdirýär: toplanan bilim (kristallaşan aň), duýgy taýdan durnuklylyk we ahlak taýdan dogry pikirlenmek.
Alymlaryň aýtmagyna görä, emosional durnuklylygyň we paýhasly karara gelmegiň iň ýokary derejesi 70–80 ýaşlarda ýüze çykýar.
Barlagyň awtory Žil Žinýagyň sözlerine görä:
"Toplanan bilim, sagdyn pikirleniş we durmuş tejribesi adamda kämillik döwründe iň güýçli mümkinçilikleri emele getirýär. Ýaşlygyň öz artykmaçlyklary bar, emma kämillik çylşyrymly meseleleri çözmekde has doly gurallar toplumyny berýär."
