Gara tomzaklar maslyk bilen iýmitlenmekligi 37 million ýyl ozal özleşdiripdir

  • 25.10.2025 15:42
  • 6.5k+

Takmynan, 37 million ýyl ozal Argentinanyň Patagon peslikleri giň otluklar bilen örtülen bolup, bu ýer gylyç dişli torbalylaryň, äpet guşlaryň hem-de tapirlere we atlara meňzeş uly ot iýiji haýwanlaryň ýaşaýan mekany bolupdyr. Şu döwürde gara tomzaklaryň käbir görnüşlerinde üýtgeşik iýmit endigi ýüze çykypdyr — olar çüýrän maslyklar bilen iýmitlenip başlapdyrlar.

Bu herekete degişli yzlar tomzaklaryň öz neslini iýmitlendirmek we goramak üçin guran ýerasty köwekleriniň daşlaşan galyndylarynda saklanyp galypdyr. 5000-den gowrak şeýle köwegiň täze ylmy seljermesi gara nekrofag tomzaklaryň maslyk bilen iýmitlenmeginiň ozal çak edilenden onlarça million ýyl öň dörändigini ýüze çykardy. Bu netijeler Palaeontology žurnalynda neşir edildi.
Argentinanyň Tebigat ylymlary muzeýinden alym Liliana Kantiliniň geçiren barlaglarynda tomzaklaryň daşa öwrülen «gumalaklarynyň» himiki düzümine seredildi. Seljerme şunuň ýaly nekrofag görnüşleriň liçinkalarynyň gumalaklaryň içindäki ýörite bölümçelerde oturyp, maslyk bilen iýmitlendigini görkezýär. Argentinadan, Çiliden, Urugwaýdan we Ekwadordan tapylan jemi 5340 sany galyndynyň analizi maslyk bilen iýmitlenmegiň takmynan 37,7 million ýyl ozal başlandygyny tassyklady.
Bu aýdylanlar häzirki zaman skarabeýiniň 74 görnüşinde geçirilen genetiki barlaglar bilen hem gabat gelýär — ol barlaglar nekrofag tomzaklaryň toparynyň 35–40 million ýyl ozal ýüze çykandygyny görkezýär.
Alymlar tomzaklaryň maslyk bilen iýmitlenmäge geçmegini şol döwürde giň ýaýran baý megafauna bilen baglanyşdyrýarlar. Ilki bilen tomzaklar ot iýýän haýwanlaryň dersi bilen iýmitlenipdirler, ýöne çeşme üçin bäsdeşligi peseltmek maksady bilen olaryň käbir görnüşleri soňra maslyk bilen iýmitlenmäge uýgunlaşypdyr.


düýn 19:23
5.9k+

Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu......

28.03.2026 10:21
1.6k+

“Habbl” we “Jeýms Webb” Saturnyň iň detally "portretini" döretdiler

Astronomlar “Habbl” we “Jeýms Webb” teleskoplaryndan alnan maglumatlary birleşdirip, Saturnyň iň detally şekilini aldylar diýip, Space.com neşiri ýazýar....

27.03.2026 11:04
2.5k+

“Çane-4” zondy Ýer bilen Aýyň arasynda radiasiýasy pes bolan zolagy ýüze çykardy

Alymlar Hytaýyň «Çane-4» zondunyň maglumatlarynyň kömegi bilen Ýer bilen Aýyň aralygynda radiasiýa derejesiniň pes bolan zolagyny tapdylar. Bu açyş geljekki missiýalar wagtynda astronawtlaryň üstüne düşýän......

24.03.2026 16:50
1.8k+

LEGO 32 gektar meýdanda äpet Gün energiýa parkyny döredýär: ol ýerde 30 700 panel oturdylar

LEGO Group kompaniýasy Wirjiniýa ştatynyň (ABŞ) Çesterfild okrugynda öz hususy Gün elektrostansiýasy bolan önümçilik toplumyny gurýar. Taslama 32 gektar meýdany tutýan Gün energiýa parkyny döretmegi göz öňünde tutýar diýip, Interesting Engineering habar berýär...