Hytaýda arheologlar Beýik diwaryň iň gadymy bölegini tapdy. Onuň ýaşy öňki hasaplamalardan 300 ýyl uly boldy.
Bu bölek giçki Günbatar Çžou nesilşalygy döwründe (b.e.öň 1046-771 ý.) we irki Ýazlar we Güýzler döwründe (b.e.öň 770-476 ý.) gurlupdyr.
Gazuw-agtaryş işleri 2024-nji ýylyň maý aýyndan dekabr aýy aralygynda Şandun welaýatynyň Çansin etrabynda geçirildi. Gözleg Guanli obasynda 1100 inedördül metr meýdany eýeledi. Bu Min nesilşalygynyň belli diwaryndan öňki Si Beýik diwarynda alnyp barlan ilkinji uly gerimli işlerdir.
Söweşýän şalyklaryň döwründe (b.e.öň 475-221 ý.) gurlan Si diwary döwleti daşarky howplardan, esasanam, Hytaýyň demirgazygyndaky ýerleri eýelän türk çarwa taýpalary bolan hunlaryň hüjümlerinden gorapdyr. Belläp geçsek, VI asyrda hut hun nesilleri Türk Kaganlygyny döredip, özlerini “asman türkleri” – Göktürkler diýip atlandyryp başlapdyr.
Tapyndynyň ýaşyny tassyklamak üçin arheologlar OSL we radiouglerod seljermesi ýaly öňdebaryjy usullary ulandy.
Diwaryň golaýynda ylmy gözlegçiler Si döwletiniň goragynda möhüm rol oýnan gadymy Pinin obasyny tapdy. Taryhy tekstler ony ulag ýollaryny gözegçilikde saklan esasy strategiki nokat hökmünde suratlandyrýar.
