Alymlara 150 müň ýyl ozal ýaşan gominidiň ýüz keşbini dikeltmek başartdy

  • 18.01.2025 17:19
  • 11k+

Paleosuratkeş Jon Gurçe, takmynan, 150 000 ýyl ozal aradan çykan gominidiň keşbini dikeltmek üçin Adamlar - Homo longi gadymy adam jynsynyň ("aždarha adam" diýlip hem atlandyrylýar) daşa öwrülen galyndy kelleçanagynyň plastik nusgasyny ulandy.

Häzirki wagtda alymlar “aždarha adamy” Homo sapiens, neandertallar we denisowçylar bilen birlikde bar bolan akylly primatlaryň ösüşiniň bir şahasy hasaplaýarlar.
"Aždarha adamyň" kelleçanagy 1933-nji ýylda Harbinde bir hytaýly işçi tarapyndan tapyldy. Ululygy häzirki zaman adamynyň kelleçanagyna meňzeş bolsa-da, onuň çekgeleri has ýasy we gaşynyň gerişleri öňe çykyp dur. Hytaýly adam galyndylary XXI asyra çenli guýuda gizläpdir, ýöne 2018-nji ýylda kelleçanagyň  täzeden üsti açylýar.
Häzirki wagtda bu galyndy “harbin kelleçanagy” diýlip atlandyrylýar.
Jon Gurçe gominidiň ýüz keşbine gözleriň we göz hanasynyň ululygyna, şeýle hem burnuň şekilini we ölçegini kesgitlemek üçin kelle süňküniň gurluşyny ölçemek arkaly baha berdi. Soňra Gurçe kelleçanaga, belliklere eýerip, ýüz myşsalaryny we derini goýdy, şeýdibem "aždarha adamyň" keşbini dikeltdi.


düýn 10:20
1.8k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.1k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...

11.01.2026 13:15
2.3k+

Alymlar pagtadan we yzgardan elektrik energiýasyny öndürmegiň usulyny tapdylar

Alymlar adaty pagta matasyny howadaky çyglylygy sorup alýan we ony elektrik energiýasyna öwürýän täze tehnologiýany işläp düzdüler. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu üýtgedilen material batareýa talap etmezden, LED çyralaryny we pes kuwwatly elektron enjamlary 24/7 düzgüninde işledip bilýär...

11.01.2026 13:11
13k+

Alymlar Antarktidanyň buzunyň 500 metr aşagynda gizlenip ýatan "dünýäni" tapdylar

Alymlar Antarktidanyň Larsen buzluklarynyň aşagyndaky ýerasty derýada, 500 metr çuňlukda öň mälim bolmadyk täze bir ekoulgamy ýüze çykardylar. Bu açyş yklymyň gizlin suw ulgamlaryny we ýerasty derýalaryny öwrenmek üçin geçirilen ylmy işleriň barşynda amala aşyryldy...