Demirgazyk Arizona uniwersitetiniň alymlary Aý we Mars topraklaryny imitasiýa edip (hakyky görnüşlerine meňzedip ýasap), oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek boýunça barlaglary geçirýärler. Bu barlaglar geljekki arş missiýalarynda özbaşdak ilatly ýerleriň döredilmegi üçin möhümdir diýip, Space.com ýazýar.
Alymlar Mars topragynda azodyň köpdügi sebäpli, onuň oba hojalyk ekinleri üçin has amatly boljakdygyny çaklapdylar. Ýöne ilkinji synaglaryň netijeleri alymlary geň galdyrdy: ekinler imitasiýa edilen Aý topragynda has gowy ösdürilip ýetişdirildi. Munuň sebäbi Mars topragynyň gurluş aýratynlygyna baglydyr. Mars topragy ownuk we döwük ýaly görünse-de, gaty dykyzdyr. Şol sebäpden iýmitlik maddalar eräp, topraga siňip bilmän, ösümlikleriň köklerine ýetip bilmeýärler. Şeýle-de, Mars topragyndaky toksiki perhloratlaryň (zäherli maddalaryň) ýokary derejesi ekinleriň ösmegine goşmaça kynçylyk döredýär.
Alymlar hasyllylygy ýokarlandyrmak üçin topraga dökün goşýarlar. Barlagyň awtorlary, arş giňişligindäki ilatly ýerlerde, adamyň gündelik işjeňliginiň galyndylaryny gaýtadan işleýän bakteriýalaryň esasynda taýýarlanan dökünleriň has amatly boljakdygyny çaklaýarlar. Ýöne bu usulyň netijeliligi entek adaty usullar bilen deňeşdirilende pesdir. Mysal üçin, Mars topragynda, bu bakteriýaly dökünler bilen ekilen mekgejöweniň ýaşaýyş derejesi 33% boldy, emma adaty dökünler bilen bu görkeziji 59%-e ýetdi. Şol sebäpden, geljekde Mars bazasynda ýaşajak ýaşaýjylar ýanlary bilen adaty dökünleri-de alyp gitmeli bolarlar.
Häzirki wagtda alymlar brokkoli, kädi, noýba we ýorunja ýaly ekinler bilen barlaglaryny dowam etdirýärler. Indiki maksat, ýeralma ösdürip ýetişdirmegiň mümkinçiligini barlamakdyr.
