NASA-nyň özi Marsdan nusgalary 2040-njy ýyllardan bärde getirip bilmez. Bu uzak wagt alar we gymmada düşer

  • 12.01.2025 01:36
  • 7.2k+

ABŞ-nyň Milli aeronawtika we kosmos giňişliginiň barlaglary müdirligi (NASA) SpaceX we Blue Origin ýaly hususy kompaniýalary Marsyň topragynyň nusgalaryny getirmäge çekmegi göz öňünde tutýar.

Gullugyň başlygy Bill Nelsonyň sözlerine görä, Perseverance mars roweri tarapyndan toplanan nusgalary asyl görnüşinde alyp gaýtmak taslamasyny 2040-njy ýyllardan bärde durmuşa geçirmek mümkin däl. Üstesine, munuň üçin azyndan 11 milliard dollar gerek bolar, bu bolsa häzirki şertlerde taslamany durmuşa geçirmekligi gaty gymmata düşürýär.
Gulluk bu prosesi çaltlaşdyrmak isleýär we hususy kompaniýalar bilen hyzmatdaşlyk etmek mümkinkinçiligini goşmak bilen, alternatiwalary gözleýär.
Teklip edilýän wariantlaryň biri, NASA-nyň kiçi goýberiş moduly bilen Ýewropa kosmos agentliginiň (ESA) kosmiki gämisini uçurmagy göz öňünde tutýar. Bu modul Gyzyl planetanyň üstünden jynslaryň nusgalaryny ýygnap, öz hereketlendirijileriniň kömegi bilen orbita gaýdyp bilerdi. Şeýle missiýanyň bahasy 6,6-7,7 milliard dollar bolar diýlip çaklanylýar.
Başga bir wariant, ESA kosmos gämisine toprak getirip biljek agyr ýük göterijini işläp taýýarlap biljek hususy kompaniýalary bu işe çekmegi göz öňünde tutýar. Şeýle taslamanyň bahasy çen bilen 5,8-7,1 milliard dollar bolar.
Şular ýaly ýagdaýda hereket edilende görä, Mars jynslarynyň nusgalaryny Ýere 2035-nji we 2039-njy ýyllar aralygynda getirmek mümkin bolar:

"Iň soňky karara 2026-njy ýylda gelner" – diýip, Nelson habar berdi.


16.01.2026 15:17
5k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.9k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.4k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.4k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...