Lazerler arheologlara gadymy Irunýa-Weleýa şäheriniň kartasyny döretmäge kömek etdi

  • 03.08.2024 11:45
  • 3.4k+

Arheologlar häzirki Ispaniýanyň çäginde ýerleşýän gadymy Rim Irunýa-Weleýanyň doly kartasyny gözkezdiler. Hünärmenler innowasion lazer tehnologiýasyny ulanyp, takmynan, bir inedördül kilometre barabar harabalygyň jikme-jik wirtual görnüşini döretdiler.

Netijede, uzynlygy 280 metr, ini 72 metr we 5000 tomaşaçy sygýan gadymy rim sirk arenasyny hem öz içine alýan, 620 gektara ýaýylyp  gidýän wirtual harabaçylyk emele geldi. Bu Pireneý ýarym adasynda ýüze çykarylan üçünji şeýle obýektdir, bu şeýle güýmenjäniň gadymy Rimde meşhur bolandygyny görkezýär.
Miladydan öňki 1000-nji we 500-nji ýyllar aralygyna degişli bolan Irunýa-Weleýa ilkinji gezek XVI asyrda agzalyp geçilýär, ýöne yzygiderli gazuw-agtaryş işleri diňe XX asyryň başynda başlandy. Ispaniýanyň Medeniýet we sport ministriniň orunbasary Ana del Wal bu açyşyň Irunýa-Weleýanyň arheologiýa we taryh üçin ähmiýetini görkezýändigini aýtdy we mundan beýläk hem ony öwrenmäge, goramaga çagyrdy.


düýn 16:43
2.1k+

«Ylmy Oskar»: Körlüge garşy gen terapiýasyny döredijiler $3 mln möçberinde baýraga mynasyp boldy

Molekulýar biolog Jin Bennet, oftalmolog Albert Maguaýr we lukman, professor Ketrin Haý nesilden-nesle geçýän körlügi bejermekde ulanylýan we ABŞ-da ilkinji tassyklanan gen terapiýasyny işläp düzendikleri......

düýn 10:16
2.1k+

Antibiotikleriň ýerine wiruslar: mergen bakteriýalar howply infeksiýalara garşy göreşde has netijelidigini subut etdi

Bakteriýalaryň antibiotiklere garşy durnuklylygy artýan mahalynda, alymlar mikroorganizmleri öldürýän tebigy wiruslar bolan bakteriofaglary däp bolan bejerginiň iň geljegi uly alternatiwasy hökmünde göz öňünde......

19.04.2026 23:37
4.5k+

Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň......

19.04.2026 23:10
1.6k+

Fizikler taryhda ilkinji gezek bölejikleriň boşlukdan döreýşini hasaba aldylar

ABŞ-nyň Brukheýwen milli barlaghanasynyň fizikleri bölejikleriň wakuumdan nähili döräp bilýändigine ilkinji gezek janly şaýat boldular. Bu tejribe ýokary energiýaly protonlaryň biri-biri bilen çakyşdyrylýan......