Beýik britaniýaly, germaniýaly we ABŞ-ly barlagçylar topary Ýuwaş ummanyň düýbünden täze kislorod çeşmesini tapdy. Gün şöhlesiniň düşmeýän ýerinde emele gelýändigi üçin ony "garaňky kislorod" diýip atlandyrdylar. Barlagçylar demirmarganes tokgalarynyň baý ýataklary bilen tanalýan Ýuwaş ummanynyň merkezi Klarion-Klipperton sebitinde synag geçirdi. Olar sebitdäki kislorod konsentrasiýasynyň fon derejesinden üç esse ýokarydygyny anykladylar. Hadysany adaty çeşmeler bilen düşündirip bolmaýar.
“Bu çuňňur deňiz bentosynyň sarp edýän kislorod mukdary baradaky ähli maglumatlara ters gelýär. “Gara kislorodyň” dem alyşda hem rol oýnaýandygyna ynanýarys ”- diýip, Nature Geoscience žurnalynda çap edilen makalanyň awtorlary ýazdylar.
Alymlar "gara kislorodyň" marganes, kobalt, sirkoniý we seýrek toprak elementlerine baý demirmargenes konkresiýalarynda ýüze çykýan elektroliz sebäpli emele gelýändigini çaklaýarlar. Bu konkresiýalar, esasan, metal ionlarynyň arasyndaky potensial tapawudyň netijesinde kislorod bölüp çykarmak bilen “geo-batareýalar” hökmünde çykyş edýär.
"Gara kislorodyň" tapylmagy suw çuňluklaryndaky ekoulgamlara düşünmek üçin möhüm ähmiýete eýe. Şeýle hem, demirmarganes konkresiýalarynyň gazylyp alynmagy baradaky aladalary döredýär, sebäbi bu ýataklaryň özleşdirilmegi ýerli ekoulgamyň deňagramlylygyny bozup, deňiz ýaşaýşyna ýaramaz täsir etjek netijelere sebäp bolup biler.
Häzirki wagtda barlagçylar takyk mehanizmlerine we daşky gurşawa täsirine düşünmek üçin bu hadysany öwrenmegi dowam etdirýärler.
