Her planetanyň öz owazy bar: NASA teleskop maglumatlaryny saza öwürdi

  • 10.03.2026 11:37
  • 2.3k+

NASA-nyň hünärmenleri «Çandra» obserwatoriýasy tarapyndan alnan Ýupiter, Saturn we Uran planetalarynyň şekillerini owaz sazlaşygyna öwürdiler. Ýakynda bolup geçen planetalaryň parady döwründe ýygnalan bu ylmy maglumatlar sonifikasiýa arkaly audio görnüşine getirildi.

Sonifikasiýa – ylmy maglumatlary ses arkaly aňlatmagyň usulydyr. Planetalaryň ýagtylygy, ýerleşişi we energiýasy ýaly ölçegleri sazyň aýratynlyklaryna — inip-çykyşyna, öwüşginine we heňine öwrülýär. «Çandra» teleskopy planetalardan serpigýän Günüň rentgen şöhlelerini we ýokary energiýaly radiasiýasyny hasaba alýar. Soňra bu sanly maglumatlar ýörite «işjeňleşdirme çyzygy» planetanyň halkalaryndan ýa-da polýar lowurdysyndan geçen wagty sese öwrülip, saz emele gelýär.

Şunlukda her planetanyň özboluşly «sazynyň» bardygy ýüze çykaryldy. Ýupiteriň sazy planetadaky örän güýçli magnit meýdany we polýar lowurdylary sebäpli şemalyň sesine meňzeş bolup eşidilýär. Saturnyň meşhur halkalary müňlerçe ownuk bölejiklerden ybarat bolansoň, «işjeňleşdirme çyzygy» olaryň üstünden geçende tolkunly we zogulda meňzeş sazy döredýär, pes notalar bolsa Saturnyň äpet we agramlydygyny alamatlandyrýar. Beýleki iki planeta garanyňda, Uranyň sazy has asuda we ýumşak äheňde. Onuň buzly halkalarynyň gurluşy inçe we dury sesler arkaly beýan edilýär.

NASA-nyň wekilleriniň aýtmagyna görä, şeýle taslamalar kosmos maglumatlaryny täzeçe kabul etmäge we olara has içgin düşünmäge kömek edýär.


04.06.2026 19:55
5.4k+

Günde bolup geçen ýokary derejeli X partlamasy Ýerde magnit tupanlaryny güýçlendirer

3-nji iýunda Günde birnäçe güýçli partlama bolup gecdi, şondan soň birnäçe plazma buludy Ýere tarap ugur aldy. Alymlar olaryň özara täsiriniň planetanyň magnitosferasyna güýçli täsir edip biljekdigini......

04.06.2026 18:07
6.6k+

Özbegistanda tapylan gadymy çaga kelleçanagynda operasiýa yzy ýüze çykaryldy

Özbegistanly we italiýaly alymlar gadymy gonamçylykda kelleçanagy deşilen bäş ýaşly çaganyň galyndylaryny tapdylar. Barlagçylar bu operasiýany Merkezi Aziýanyň çäginde mälim bolan iň gadymy, şeýle-de tutuş......

02.06.2026 12:47
5.9k+

Ýere azyndan 20 asteroid "assyrynlyk bilen" ýetip gelýär

Indiki aýyň dowamynda Ýeriň golaýyndan azyndan 20 asteroidiň geçmegine garaşylýar, emma hakykatda olaryň sany has köp bolup biler. Bu barada Nowosibirsk Döwlet Uniwersitetiniň “Wega” obserwatoriýasynyň......

02.06.2026 12:45
8.1k+

Koreýaly alymlar tüwi kagyzynyň kömegi bilen köne elektronikalardan altyn almagy öwrendiler

Günorta Koreýanyň himik alymlary adaty tüwi kagyzyny ulanmak arkaly elektron galyndylardan we senagat zibillerinden altyny bölüp almagyň ekologik taýdan arassa hem-de örän arzan tehnologiýasyny işläp düzdüler....