Alymlar Rett sindromyny bejermegiň has ygtybarly usulyny tapdylar

  • düýn 17:03
  • 702

Amerikaly molekulýar biologlar Rett sindromyna sezewar bolanlaryň beýni öýjüklerinde MECP2 belogynyň işlenip çykarylyşyny takmynan 60% ýokarlandyrýan täze bejeriş usulynyň nusgasyny işläp düzdüler. TASS agentliginiň Beýlor lukmançylyk kollejiniň metbugat gullugyna salgylanyp berýän habaryna görä, bu açyş käbir genetik bejergilere garanyňda has ygtybarly we howpsuz bolar.

Beýlor lukmançylyk kollejiniň ylmy işgäri Harini Tirumala bu ýagdaýy: «Rett sindromyna uçranlaryň çen bilen 65%-inde MECP2 belogy bütinleý ýitmeýär-de, onuň öndürilişi azalýar ýa-da DNK bilen birleşmek ukyby peselýär. Biz bu mutasiýa sezewar bolan beloklaryň neýronlardaky mukdaryny artdyrmagyň näsaglar üçin uly peýda berýändigini subut etdik» diýip, ýörite mysallar arkaly düşündirýär.

Alymlar genomyň özüni üýtgetmegiň deregine, belogyň sintezleniş işine täsir etmegi teklip etdiler. Munuň üçin olar sintetiki nukleotidleriň gysga zynjyryny döretdiler. Bu zynjyr MECP2 belogynyň seýrek we näsaz görnüşiniň emele gelmegini bökdeýär we beýleki peýdaly görnüşiniň öndürilmegini güýçlendirýär. Netijede öýjüklerde we täze doglan syçanlarda geçirilen synaglar bu usulyň neýronlaryň işini bölekleýin kadalaşdyrýandygyny görkezdi.

Rett sindromy — nerw ulgamynyň agyr genetik keseli bolup, ol köplenç gyz çagalarda duş gelýär. Adatça, keseliň ilkinji alamatlary çagalyk döwründe ýüze çykýar we çaga öň öwrenen geplemek we hereket etmek ukyplaryny ýitirip başlaýar. Häzirki wagta çenli bu keseliň doly bejergi usuly tapylmandy, emma täze açyş bu ugurda möhüm öwrülişik bolup biler diýen umydy döredýär.


düýn 15:18
1.1k+

Alymlar şokoladdan dermanlyk ähmiýeti ýokary bolan bal ýasadylar

Braziliýaly alymlar antioksidantlara baý bolan täze bir önümi — şokoladly baly döretdiler. Bu täsin iýmitiň esasy düzümi şokolad önümçiliginiň galyndysy bolan kakao gabyklaryndan emele gelýär. Science Daily žurnalynda...

06.03.2026 07:51
6.1k+

Açlyk – beýnide: alymlar doýanyňdan soň hem ýene iýmek isleginiň sebäbini düşündirdiler

Iňlis alymlarynyň täze barlagy adamlaryň doýagarna nahar iýenlerinden soň hem näme üçindir ýene ýeňil-ýelpaý iýmitlerden ýüz öwrüp bilmeýändikleriniň sebäbini düşündirýär. Gündogar Angliýa we Plimut uniwersitetleriniň hünärmenleri öz geçiren barlaglarynda adam bedeni fiziki taýdan doýan hem bolsa, beýniniň iýmitleriň suratyndan we ysyndan täsirlenmegi dowam edýändigini ýüze çykardylar...

05.03.2026 11:32
4.6k+

Kanadaly ýigit gen redaktirlemesi arkaly seýrek duş gelýän keselden saplanan ilkinji adam boldy

Kanadanyň Britan Kolumbiýasy prowinsiýasynyň 19 ýaşly ýaşaýjysy Taý Sperl dünýäde DNK-nyň praým-redaktirlemesi tehnologiýasynyň kömegi bilen seýrek duş gelýän genetik keselden doly saplanan ilkinji näsag boldy...

26.02.2026 12:35
5.3k+

Pes yşyklandyryşda görejiň kiçelmegi köpçülikleýin şowakörlüge getirýär

​XXI asyrda şowakörlügiň köpçülikleýin ýaýramagyny şu wagta çenli köpler ekrana seredilýän wagtyň artmagy — ilki kompýuterler, soňra bolsa smartfonlar we planşetler bilen baglanyşdyrýardylar. Emma täze ylmy barlaglar bu aýdylanlara garşy çykyp, meseläni adamlaryň ýaşaýan ýapyk binalaryna mahsus bolan pes yşyklandyryş şertlerinde gözüň dowamly dartylmagy bilen baglanyşdyrýarlar...