Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

  • şu gün 14:55
  • 1.1k+

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi.

Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok. Emma giçki pleýstosen döwründe (129 000 – 11 700 ýyl ozal) bu adalarda iri ýyrtyjylar höküm sürüpdir. Arheologlar köp wagtlap tapylan süňk galyndylarynyň ölçeglerine we gurluşyna esaslanyp, olary gaplaňlara degişli hasaplap geldiler.

Hünärmenler 26 sany daşa öwrülen galyndynyň mitohondrial we ýadro DNK-syny, şeýle hem radiokarbon senelemesini ulanyp barlag geçirdiler. Galyndylaryň ýagdaýynyň pesligine garamazdan, alymlar genomyň möhüm böleklerini dikeltmegi başardylar. Netijede, ähli nusgalaryň gowak arslanyna (Panthera spelaea) degişlidigi anyklandy.

Galyndylaryň biriniň takmynan 31 060 ýyl mundan ozal ýaşandygy anyklandy.
Buzluk döwründe deňiz derejesiniň peselmegi netijesinde, adalar bilen yklymyň arasynda gury ýer "köprüleri" emele gelipdir. Alymlaryň çaklamasyna görä, gowak arslanlary takmynan 72 700 – 37 500 ýyl mundan ozal demirgazyk gury ýer ýoly arkaly materikden adalara göçüp gelipdirler.
Şol döwürlerde ýolbarslar (arslanlar) Ýewraziýanyň demirgazyk sebitlerinde has işjeň ýaýran bolsa, gaplaňlar has günorta çäkleri saýlapdyrlar. Bu täze ylmy tapyndy Ýaponiýanyň gadymy ekoulgamynyň taryhyny täzeden gözden geçirmäge mümkinçilik berýär.


düýn 22:40
4k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

18.02.2026 19:30
4.7k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...

18.02.2026 12:14
4.2k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

17.02.2026 15:59
3.2k+

Kosta-Rikada 40 000 ýyl öň ýaşan mastodontyň we äpet ýaltajanyň süňkleri tapyldy

Kosta-Rikaly barlagçylar takmynan 40 000 ýyl ozal ýaşan mastodontyň we äpet ýaltajanyň galyndylaryny ýüze çykardylar. Ýerli häkimiýetiň wekilleri bu tapyndy ýurtda soňky onýyllyklaryň dowamynda ýüze çykarylan iň uly paleontologik tapyndydygyny mälim etdiler...