Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

  • 20.02.2026 14:55
  • 5.9k+

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi.

Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok. Emma giçki pleýstosen döwründe (129 000 – 11 700 ýyl ozal) bu adalarda iri ýyrtyjylar höküm sürüpdir. Arheologlar köp wagtlap tapylan süňk galyndylarynyň ölçeglerine we gurluşyna esaslanyp, olary gaplaňlara degişli hasaplap geldiler.

Hünärmenler 26 sany daşa öwrülen galyndynyň mitohondrial we ýadro DNK-syny, şeýle hem radiokarbon senelemesini ulanyp barlag geçirdiler. Galyndylaryň ýagdaýynyň pesligine garamazdan, alymlar genomyň möhüm böleklerini dikeltmegi başardylar. Netijede, ähli nusgalaryň gowak arslanyna (Panthera spelaea) degişlidigi anyklandy.

Galyndylaryň biriniň takmynan 31 060 ýyl mundan ozal ýaşandygy anyklandy.
Buzluk döwründe deňiz derejesiniň peselmegi netijesinde, adalar bilen yklymyň arasynda gury ýer "köprüleri" emele gelipdir. Alymlaryň çaklamasyna görä, gowak arslanlary takmynan 72 700 – 37 500 ýyl mundan ozal demirgazyk gury ýer ýoly arkaly materikden adalara göçüp gelipdirler.
Şol döwürlerde ýolbarslar (arslanlar) Ýewraziýanyň demirgazyk sebitlerinde has işjeň ýaýran bolsa, gaplaňlar has günorta çäkleri saýlapdyrlar. Bu täze ylmy tapyndy Ýaponiýanyň gadymy ekoulgamynyň taryhyny täzeden gözden geçirmäge mümkinçilik berýär.


23.03.2026 14:05
9.4k+

Küýki hem burunlak: Ýaponiýada dünýäniň iň «betgelşik» uçary görkezildi

Ýaponiýanyň täze reaktiw uçary Kawasaki EC-2 özüniň geň we adatdan daşary daşky keşbi bilen köpçüligiň, esasan hem awiasiýa höwesjeňleriniň ünsüni çekdi. Ýük daşaýjy uçaryň binýadynda döredilen bu model, özüniň «çişen» burny we göwresiniň ýokarky bölegindäki iki sany äpet büküri bilen beýleki uçarlardan düýpli tapawutlanýar...

22.03.2026 16:03
4.1k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...

22.03.2026 04:40
4.4k+

Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr

Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi...

11.03.2026 15:23
8.8k+

Ýaponiýadaky täze açyş saçyň düşmegine garşy netijeli bejerginiň salgysyny berdi

Ýaponiýanyň RIKEN instituty we OrganTech biotehnologiýa kompaniýasynyň alymlary saçyň üznüksiz ösmegini üpjün edýän öýjükleriň ozal näbelli bolan görnüşini tapdylar. Barlagyň netijeleri Biochemical and Biophysical Research Communications atly ylmy žurnalda çap edildi...