Gury ýerdäki ilkinji ot iýýän jandar: 307 million ýyllyk Tyrannoroter tapyldy

  • düýn 23:10
  • 1.3k+

Paleontologlar ösümlikler bilen iýmitlenmegi başaran iň irki oňurgaly jandarlaryň birine degişli 307 million ýyllyk galyndylary ylmy esasda suratlandyrdylar. Bu möhüm gözleg Nature Ecology & Evolution žurnalynda çap edildi.

Bu gadymy jandara ony ilkinji tapan paleontolog-höwesjeň Braýan Hebertiň hormatyna Tyrannoroter heberti diýlip at berildi.
Uzynlygy takmynan 30 santimetr bolan bu jandaryň kellesi amerikan futbolynyň topuna meňzeş göwrümdedi.
Ol gysga aýakly, bitin göwreli uly bir hažžygy ýatladýar. Emma ylmy taýdan ol ne süýreniji, ne-de süýdemdiriji haýwandyr — ol tetrapodlaryň (dört aýakly oňurgalylaryň) irki şahasyndadyr.
Galyndylar Kanadanyň Täze Şotlandiýa welaýatyndaky Keýp-Breton adasyndan tapyldy.
Tapylyp alnan kelleçanagyň agzy berk ýapyk ýagdaýda bolany üçin, alymlar onuň içki gurluşyny kompýuter tomografiýasy arkaly öwrendiler. Skanirleme garaşylmadyk netijeleri berdi:Goşmaça dişler: Jandaryň diňe bir äňlerinde däl, eýsem taňlaýynda hem ösümlikleri owratmak we çeýnemek üçin ýöriteleşen goşmaça dişleriň bardygy ýüze çykaryldy. Bu diş gurluşy onuň ösümlik bilen iýmitlenendigine (ot iýýändigine) güwä geçýär. Alymlaryň pikiriçe, ol diňe ösümlik däl, eýsem mör-möjekler bilen hem iýmitlenip, "garyşyk iýmitli" jandar bolan bolmagy ähtimal.
Tyrannoroter Daş kömür eýýamynyň (Karbon) ahyrynda — Ýer şarynda tropiki tokaýlaryň ýok bolup, howanyň düýpli üýtgeýän döwründe ýaşapdyr. Bu gözleg, irki oňurgalylaryň üýtgeýän ekologiýa nähili uýgunlaşandygyny we ösümlik dünýäsiniň iýmit çeşmesine öwrülmeginiň ewolýusiýa nähili täsir edendigini düşündirmäge kömek edýär.


düýn 19:35
7.1k+

Fransuz alymlary 10 günläp ýatmaga razy bolanlara 5000 ýewro töleýär

Tuluzadaky Kosmos medisinasyny we fiziologiýasyny öwreniş instituty geljekki kosmos uçuşlaryna taýýarlyk görmek maksady bilen, açlyk we ýatmak düzgünini barlamak üçin meýletinçileri gözleýär. Barlaga sagdyn durmuş ýörelgesine eýerýän 20–40 ýaş aralygyndaky erkek adamlar çagyrylýar...

düýn 13:45
1.2k+

Wenerada ägirt uly lawa tuneliniň alamatlary ýüze çykaryldy

Trento uniwersitetiniň alymy Lorenso Brussoneniň ýolbaşçylygyndaky halkara gözlegçiler topary Wenera planetasynda örän uly ýerasty lawa tuneliniň bardygyny subut etdiler. Bu açyşa NASA-nyň mundan 35 ýyl ozal planetada işlän «Magellan» missiýasynyň radiolokasion maglumatlarynyň gaýtadan seljerilmegi esas boldy...

düýn 10:11
1.9k+

Alymlar möý kerebiniň berk we çeýeliginiň sebäbini anykladylar

Londonyň Patyşalyk kollejiniň we San-Diegodaky Kaliforniýa uniwersitetiniň alymlary möý kerebine bir wagtyň özünde hem ýokary berklik, hem-de çeýelik berýän molekulýar prosesleri ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri Proceedings of the National Academy of Sciences žurnalynda neşir edildi...

12.02.2026 18:54
1.3k+

Türkmenistanyň ilçisi ýapon hyzmatdaşlary bilen ylmy-tehnologik gatnaşyklary maslahatlaşdy

2026-njy ýylyň 9-njy fewralynda Ýaponiýada Türkmenistanyň ilçisi A. Baýramowyň Türkmen-ýapon ylmy-tehnologik assosiasiýasynyň prezidenti H. Koýnuma we bu assosiasiýa bilen hyzmatdaşlyk edýän ýapon kompaniýalarynyň wekilleri bilen duşuşygy boldy...