Gury ýerdäki ilkinji ot iýýän jandar: 307 million ýyllyk Tyrannoroter tapyldy

  • 13.02.2026 23:10
  • 6.8k+

Paleontologlar ösümlikler bilen iýmitlenmegi başaran iň irki oňurgaly jandarlaryň birine degişli 307 million ýyllyk galyndylary ylmy esasda suratlandyrdylar. Bu möhüm gözleg Nature Ecology & Evolution žurnalynda çap edildi.

Bu gadymy jandara ony ilkinji tapan paleontolog-höwesjeň Braýan Hebertiň hormatyna Tyrannoroter heberti diýlip at berildi.
Uzynlygy takmynan 30 santimetr bolan bu jandaryň kellesi amerikan futbolynyň topuna meňzeş göwrümdedi.
Ol gysga aýakly, bitin göwreli uly bir hažžygy ýatladýar. Emma ylmy taýdan ol ne süýreniji, ne-de süýdemdiriji haýwandyr — ol tetrapodlaryň (dört aýakly oňurgalylaryň) irki şahasyndadyr.
Galyndylar Kanadanyň Täze Şotlandiýa welaýatyndaky Keýp-Breton adasyndan tapyldy.
Tapylyp alnan kelleçanagyň agzy berk ýapyk ýagdaýda bolany üçin, alymlar onuň içki gurluşyny kompýuter tomografiýasy arkaly öwrendiler. Skanirleme garaşylmadyk netijeleri berdi:Goşmaça dişler: Jandaryň diňe bir äňlerinde däl, eýsem taňlaýynda hem ösümlikleri owratmak we çeýnemek üçin ýöriteleşen goşmaça dişleriň bardygy ýüze çykaryldy. Bu diş gurluşy onuň ösümlik bilen iýmitlenendigine (ot iýýändigine) güwä geçýär. Alymlaryň pikiriçe, ol diňe ösümlik däl, eýsem mör-möjekler bilen hem iýmitlenip, "garyşyk iýmitli" jandar bolan bolmagy ähtimal.
Tyrannoroter Daş kömür eýýamynyň (Karbon) ahyrynda — Ýer şarynda tropiki tokaýlaryň ýok bolup, howanyň düýpli üýtgeýän döwründe ýaşapdyr. Bu gözleg, irki oňurgalylaryň üýtgeýän ekologiýa nähili uýgunlaşandygyny we ösümlik dünýäsiniň iýmit çeşmesine öwrülmeginiň ewolýusiýa nähili täsir edendigini düşündirmäge kömek edýär.


düýn 12:47
4.2k+

Ýere azyndan 20 asteroid "assyrynlyk bilen" ýetip gelýär

Indiki aýyň dowamynda Ýeriň golaýyndan azyndan 20 asteroidiň geçmegine garaşylýar, emma hakykatda olaryň sany has köp bolup biler. Bu barada Nowosibirsk Döwlet Uniwersitetiniň “Wega” obserwatoriýasynyň......

düýn 12:45
5.4k+

Koreýaly alymlar tüwi kagyzynyň kömegi bilen köne elektronikalardan altyn almagy öwrendiler

Günorta Koreýanyň himik alymlary adaty tüwi kagyzyny ulanmak arkaly elektron galyndylardan we senagat zibillerinden altyny bölüp almagyň ekologik taýdan arassa hem-de örän arzan tehnologiýasyny işläp düzdüler....

01.06.2026 12:01
4.6k+

Nemes alymlary kepderileriň bagryndaky tebigy GPS-kompasyň syryny anykladylar

Germaniýanyň Bonn we Duýsburg-Essen uniwersitetiniň gözlegçileri kepderilerdir gögerçinleriň bagyrda ýerleşen hem özünde demir saklaýan ýörite immun ulgamynyň öwüşginleri arkaly Ýeriň magnit meýdanyndan ugur......

31.05.2026 20:50
9.4k+

ABŞ-nyň asmanynda partlan meteorit birnäçe ştaty sarsdyrdy

30-njy maý güni gündiz güýçli partlan meteorit ABŞ-nyň demirgazyk-gündogar bölegini sarsdyrdy. NASA-nyň habar bermegine görä, asman jisiminiň dargan mahalynda böleklere bölünen energiýasy takmynan 300 tonna......