Gury ýerdäki ilkinji ot iýýän jandar: 307 million ýyllyk Tyrannoroter tapyldy

  • 13.02.2026 23:10
  • 6.8k+

Paleontologlar ösümlikler bilen iýmitlenmegi başaran iň irki oňurgaly jandarlaryň birine degişli 307 million ýyllyk galyndylary ylmy esasda suratlandyrdylar. Bu möhüm gözleg Nature Ecology & Evolution žurnalynda çap edildi.

Bu gadymy jandara ony ilkinji tapan paleontolog-höwesjeň Braýan Hebertiň hormatyna Tyrannoroter heberti diýlip at berildi.
Uzynlygy takmynan 30 santimetr bolan bu jandaryň kellesi amerikan futbolynyň topuna meňzeş göwrümdedi.
Ol gysga aýakly, bitin göwreli uly bir hažžygy ýatladýar. Emma ylmy taýdan ol ne süýreniji, ne-de süýdemdiriji haýwandyr — ol tetrapodlaryň (dört aýakly oňurgalylaryň) irki şahasyndadyr.
Galyndylar Kanadanyň Täze Şotlandiýa welaýatyndaky Keýp-Breton adasyndan tapyldy.
Tapylyp alnan kelleçanagyň agzy berk ýapyk ýagdaýda bolany üçin, alymlar onuň içki gurluşyny kompýuter tomografiýasy arkaly öwrendiler. Skanirleme garaşylmadyk netijeleri berdi:Goşmaça dişler: Jandaryň diňe bir äňlerinde däl, eýsem taňlaýynda hem ösümlikleri owratmak we çeýnemek üçin ýöriteleşen goşmaça dişleriň bardygy ýüze çykaryldy. Bu diş gurluşy onuň ösümlik bilen iýmitlenendigine (ot iýýändigine) güwä geçýär. Alymlaryň pikiriçe, ol diňe ösümlik däl, eýsem mör-möjekler bilen hem iýmitlenip, "garyşyk iýmitli" jandar bolan bolmagy ähtimal.
Tyrannoroter Daş kömür eýýamynyň (Karbon) ahyrynda — Ýer şarynda tropiki tokaýlaryň ýok bolup, howanyň düýpli üýtgeýän döwründe ýaşapdyr. Bu gözleg, irki oňurgalylaryň üýtgeýän ekologiýa nähili uýgunlaşandygyny we ösümlik dünýäsiniň iýmit çeşmesine öwrülmeginiň ewolýusiýa nähili täsir edendigini düşündirmäge kömek edýär.


düýn 10:21
1.1k+

“Habbl” we “Jeýms Webb” Saturnyň iň detally "portretini" döretdiler

Astronomlar “Habbl” we “Jeýms Webb” teleskoplaryndan alnan maglumatlary birleşdirip, Saturnyň iň detally şekilini aldylar diýip, Space.com neşiri ýazýar....

27.03.2026 11:04
2.2k+

“Çane-4” zondy Ýer bilen Aýyň arasynda radiasiýasy pes bolan zolagy ýüze çykardy

Alymlar Hytaýyň «Çane-4» zondunyň maglumatlarynyň kömegi bilen Ýer bilen Aýyň aralygynda radiasiýa derejesiniň pes bolan zolagyny tapdylar. Bu açyş geljekki missiýalar wagtynda astronawtlaryň üstüne düşýän......

24.03.2026 16:50
1.7k+

LEGO 32 gektar meýdanda äpet Gün energiýa parkyny döredýär: ol ýerde 30 700 panel oturdylar

LEGO Group kompaniýasy Wirjiniýa ştatynyň (ABŞ) Çesterfild okrugynda öz hususy Gün elektrostansiýasy bolan önümçilik toplumyny gurýar. Taslama 32 gektar meýdany tutýan Gün energiýa parkyny döretmegi göz öňünde tutýar diýip, Interesting Engineering habar berýär...

23.03.2026 13:40
3.5k+

Nemes matematigi 60 ýyllyk meseläniň çözgüdi üçin Abel baýragyny aldy

Nemes matematigi Gerd Faltings 1983-nji ýylda öňe sürlen Mordell çaklamasynyň subutnamasy üçin 2026-njy ýylyň Abel baýragynyň eýesi boldy. Bu barada «New Scientist» neşiri habar berýär. Bu çaklama 1922-nji ýylda Luis Mordell tarapyndan düzülipdi...