«Jeýms Webb» teleskopy iň uzakdaky «MoM-z14» galaktikasyny surata düşürdi

  • 09.02.2026 00:09
  • 2k+

Astronomlar «Jeýms Webb» kosmos teleskopunyň kömegi bilen häzirki wagtda mälim bolan galaktikalaryň iň uzakdakysyny tapdylar. «MoM-z14» diýlip atlandyrylýan bu galaktikanyň şuglasynyň Ýer şaryna ýetmegi üçin takmynan 13,5 milliard ýyllyk ýol gerek bolýar. Bu galaktika Uly partlamadan bary-ýogy 280 million ýyl soňra döräpdir.
NIRSpec ýakyn infragyzyl diapazon spektrografynyň kömegi bilen rekord derejedäki z = 14,44 gyzyl süýşmesi hasaba alyndy. Munuň özi galaktikanyň «Kosmos säheri» (Cosmic Dawn) döwrüne degişlidigini tassyklaýar.
Alymlar «MoM-z14» galaktikasynyň absolýut ultramelewşe ýalkymy 20,2 ýyldyz ululygyna deň bolan adaty bolmadyk ýagtylygyny bellediler. Irki Älemdäki şeýle ulgamlaryň dykyzlygy ««Jeýms Webb-iň» missiýasy başlanmazdan öň kabul edilen nazary modellerdäki görkezijilerden 182 esse ýokarydyr.  Bu hakykat galaktikalaryň ilkinji ýüzlerçe million ýyldaky pes massasy we gowşak ösüşi baradaky öňki düşünjelere şübhe döredýär.
Spektroskopiýa maglumatlaryna görä, «MoM-z14» galaktikasynda soňky 5 million ýylyň dowamynda ýyldyzlaryň emele gelme depgini tas 10 esse ýokarlandy. Galaktikanyň gurluşynda tozan bölejikleri ýok diýen ýaly, ýöne onda örän uly göwrümli ýaş ýyldyzlar agdyklyk edýär. Bu bolsa ultramelewşe şöhleleriniň hiç hili päsgelçiliksiz daşary çykmagyny üpjün edýän esasy sebäpdir. 


şu gün 16:51
11

Blue Origin kompaniýasy Ýeri asteroidlerden goramagyň meýilnamasyny işläp düzýär

Blue Origin kompaniýasy NASA we ylmy guramalar bilen hyzmatdaşlykda Ýeri howply asteroidlerden goramak üçin ulgam işläp düzýär. Taslama NEO Hunter diýlip atlandyrylýar. Ol dürli orbitalarda işläp bilýän we 4000 kg çenli enjamlary daşamaga ukyply modul hemra ulgamy bolan Blue Ring platformasyny ulanmaklyga esaslanýar...

şu gün 14:31
462

Alymlar Ýuwaş ummanda janly-jandarlaryň näbelli 38 görnüşini ýüze çykardy

Alymlar Ýuwaş ummanda janly-jandarlaryň täze 38 görnüşini we täze bolup biljek 28 görnüşini tapdy. Bu barada Nippon Foundation gaznasy we «Nekton» kompaniýasy tarapyndan durmuşa geçirilýän «Ocean Census» taslamasynyň saýtynda habar berilýär...

19.03.2026 20:10
2.7k+

Plastik galyndysyny Parkinson keselini bejermek üçin dermana öwürdiler

Edinburg uniwersitetiniň ylmy barlagçylary PET-plastigini Parkinson keselinde ulanylýan «lewodopa» dermanyna öwürmegiň usulyny işläp düzdi. Tehnologiýanyň beýany «Nature Sustainability» žurnalynda neşir edildi...

18.03.2026 14:50
2.6k+

Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar...