«Jeýms Webb» teleskopy iň uzakdaky «MoM-z14» galaktikasyny surata düşürdi

  • 09.02.2026 00:09
  • 2k+

Astronomlar «Jeýms Webb» kosmos teleskopunyň kömegi bilen häzirki wagtda mälim bolan galaktikalaryň iň uzakdakysyny tapdylar. «MoM-z14» diýlip atlandyrylýan bu galaktikanyň şuglasynyň Ýer şaryna ýetmegi üçin takmynan 13,5 milliard ýyllyk ýol gerek bolýar. Bu galaktika Uly partlamadan bary-ýogy 280 million ýyl soňra döräpdir.
NIRSpec ýakyn infragyzyl diapazon spektrografynyň kömegi bilen rekord derejedäki z = 14,44 gyzyl süýşmesi hasaba alyndy. Munuň özi galaktikanyň «Kosmos säheri» (Cosmic Dawn) döwrüne degişlidigini tassyklaýar.
Alymlar «MoM-z14» galaktikasynyň absolýut ultramelewşe ýalkymy 20,2 ýyldyz ululygyna deň bolan adaty bolmadyk ýagtylygyny bellediler. Irki Älemdäki şeýle ulgamlaryň dykyzlygy ««Jeýms Webb-iň» missiýasy başlanmazdan öň kabul edilen nazary modellerdäki görkezijilerden 182 esse ýokarydyr.  Bu hakykat galaktikalaryň ilkinji ýüzlerçe million ýyldaky pes massasy we gowşak ösüşi baradaky öňki düşünjelere şübhe döredýär.
Spektroskopiýa maglumatlaryna görä, «MoM-z14» galaktikasynda soňky 5 million ýylyň dowamynda ýyldyzlaryň emele gelme depgini tas 10 esse ýokarlandy. Galaktikanyň gurluşynda tozan bölejikleri ýok diýen ýaly, ýöne onda örän uly göwrümli ýaş ýyldyzlar agdyklyk edýär. Bu bolsa ultramelewşe şöhleleriniň hiç hili päsgelçiliksiz daşary çykmagyny üpjün edýän esasy sebäpdir. 


düýn 16:14
1.1k+

NASA Aýa gonmagy 2028-nji ýyla çenli yza süýşürdi

NASA ýarym asyrdan bäri ilkinji gezek astronawtlary Aýa düşürmegi 2027-nji ýyldan 2028-nji ýyla geçirdi. Karar «Artemis» Aý maksatnamasynyň düýpli guralmagy we ekipažy Aýyň üstüne ugratmazdan ozal howpsuzlyk ulgamlarynyň goşmaça barlaglaryny geçirmegiň zerurlygy bilen baglydyr...

27.02.2026 21:08
7.7k+

Näme üçin Marsda diňe ýeralma bilen oňup bolmaz? Geljekki missiýalaryň esasy kynçylyklary

Köp adamlar geljekki kosmos missiýalaryny «Marsly» (Марсианин) filmi arkaly göz öňüne getirýär: gyzyl tozan, ýalňyzlyk we astronawtyň janyny halas eden ýeralma joýalary. Emma, hakykatda, uzak kosmosda ýaşamak diňe bir zatlar ösdürip ýetişdirmegi öwrenmekden has çylşyrymly meseledir...

27.02.2026 20:58
2.5k+

Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär...

27.02.2026 16:38
2k+

Xiaomi Tag trekeri ýiten zatlary tapyp berýär

Xiaomi kompaniýasy zatlaryň ýerini anyklamak üçin niýetlenen täze enjamy — Xiaomi Tag trekerini hödürledi. Bu enjam açar ýa-da torba ýaly özüne berkidilen zatlary aňsatlyk bilen tapmak üçin niýetlenendir. Enjamyň işleýiş ýörelgesi beýleki trekerler ýaly standart usulda...