Gün ulgamynyň iň uly planetasy bolan Ýupiter soňky 50 ýylyň dowamynda kabul edilen ölçeglerinden birneme kiçi we polýuslarda has gysby bolup çykdy. Bu netijä Ysraýylyň Weýsman ylmy instituty tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän halkara alymlar topary NASA-nyň Juno zondundan alnan maglumatlary seljermek arkaly geldiler.
Alymlaryň täze hasaplamalaryna görä, Ýupiteriň ekwatorial radiusy ozalky hasaplamalardan 8 kilometr kiçi (täze ölçeg: 71 488 km), polýar radiusy bolsa 24 kilometr has gysyk (täze ölçeg: 66 842 km) bolup çykdy.
Bu görkezijiler 1970-nji ýyllarda geçirilen «Voyager» we «Pioneer» missiýalaryndan bäri ilkinji gezek düýpli gaýtadan seredildi.
Alymlar planetanyň ölçeglerini anyklamak üçin radio-okultasiýa (radio tolkunlarynyň bükülmegi) usulyny ulandylar.
Juno zondy Ýupiteriň arkasyndan geçen wagty, ondan Ýere iberilýän radio tolkunlary planetanyň atmosferasyndan geçende bükülýär.
Aspirant Mariýa Smirnowa tarapyndan işlenip düzülen hasaplamalar, radio tolkunlarynyň üýtgeşmesine seredip, planetanyň içindäki gazyň we dykyzlygyň paýlanyşyny örän takyk anyklamaga mümkinçilik berdi.
Täze barlagda Ýupiteriň atmosferasyndaky örän güýçli ýelleriň we harasatlaryň täsiri hem hasaba alyndy, bu bolsa öňki barlaglarda gözden düşürilipdi.
"Okuw kitaplaryny täzelemeli bolarys. Elbetde, Ýupiteriň hakyky ölçegi üýtgemedi, ýöne biziň ony ölçeme usulymyz kämilleşdi" — diýip, professor Ýohaý Kaspi belleýär.
Ýupiteriň radiusynyň birnäçe kilometr üýtgemegi diňe bir san däl, eýsem planetanyň içki gurluşyny modellemek üçin örän möhümdir. Bu täze maglumatlar Gün ulgamynyň emele gelşini we ewolýusiýasyny has dogry öwrenmäge, şeýle hem uzak ýyldyzlaryň daşyndaky beýleki ägirt planetalary hasaplamaga kömek eder.
