Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

  • 18.01.2026 15:13
  • 3.7k+

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar.

«Dört onýyllykda dowam eden  ösüş ýaş tirannozawrlara adaty bolmadyk şertli  tebigatyň agramly bölegine uýgunlaşmaga we öz ulalan gurşawlarynda köptaraply orny eýelemäge mümkinçilik berdi. Bu, tirannozawrlaryň Hek döwrüniň ahyrynda agdyklyk eden ýyrtyjylar hökmünde öz ornuny nädip gazanandygyny görkezýär» diýip, Çepman uniwersitetiniň professory Jek Horner düşündirýär.

Öň alymlaryň arasynda tirannozawrlaryň çalt ösüşi hakda belli bir pikir ýokdy. Käbir alymlar olaryň ösüşiniň esasan ömrüň ilkinji ýyllarynda bolup geçendigine, soňra bolsa onuň ep-esli haýallaýandygyna ynansalar, beýleki birleri ösüşiň artmagynyň onlarça ýylyň dowamynda ýuwaş-ýuwaşdan bolup geçendigi hakyndaky çaklamany öňe sürýärdiler.
Soňky gözlegde alymlar dürli ýaşdaky 17 tirannozawryň süňklerini barladylar. Barlag süňklerdäki ösüş halkalaryny öwrenmek dört görnüşli tejribe arkaly geçirildi we alnan maglumatlar süňk dokumasyndaky ýaş bilen baglanyşykly üýtgeşmeleri hasaba alýan täze statistik usul arkaly işlenildi.
Netijeler tirannozawrlaryň öň çak edilişi ýaly, 25 ýaşynda däl-de, 30 ýaşlarynyň ahyrynda, takmynan sekiz tonna agrama we adaty göwrüme ýetendigini görkezdi. Bu netije alymlaryň kiçi we orta ululykdaky tirannozawrlaryň Mezozoý döwrüniň ahyryndaky tebigy gurluşda tutan orny hakyndaky düşünjesini üýtgedýär.


düýn 22:33
3.6k+

Yrakda Aleksandr Makedonskiniň ýiten şäheriniň anyk ýeri kesgitlendi

Yragyň günortasynda ylmy gözlegçiler Aleksandr Makedonskiý tarapyndan esaslandyrylan port şäheri — Tigrdäki Aleksandriýanyň ýerleşýän ýerini anyklamagy başardy. Ol asyrlaryň dowamynda ýazuw çeşmelerinden mälim bolsa-da, birmeňzeş atly birnäçe şäheriň bolmagy sebäpli, onuň anyk ýerleşýän nokady jedelli mesele bolup galypdy...

düýn 17:42
2.5k+

Azyk önümleriniň ýaramlylyk möhletini uzaldýan plýonka oýlanyp tapyldy

Öz üstündäki mikroplaryň tas 100 göterimini ýok etmäge ukyply, azyk önümlerini gaplamak üçin niýetlenen innowasion material döredildi. Bu täzelik önümleriň saklanyş möhletini artdyrmaga we iýmitden zäherlenmek töwekgelçiligini azaltmaga mümkinçilik berer diýip, Tomsk döwlet uniwersitetiniň (TDU) saýtynda habar berilýär...

düýn 02:25
4.1k+

Türkmen himikleri ekologiýa taýdan has arassa sement öndürmegiň usulyny tapdylar

Türkmen alymlary taýýar materialyň hilini ýitirmezden, çig malyň we ýangyjyň sarp edilişini azaltmaga mümkinçilik berýän, mineral goşundylaryň paýy ýokarlandyrylan portlandsement öndürmegiň tehnologiýasyny işläp düzdüler...

06.02.2026 17:19
3.4k+

Ýura döwrüniň ýyrtyjy dinozawrlary öz kowumdaşlarynyň çagalary bilen iýmitlenipdir diýlip çaklanylýar

Ýura döwrüniň ahyrlaryndaky ekoulgamda ýyrtyjy dinozawrlaryň esasy awy uly göwreli äpet jandarlar däl-de, eýsem zawropodlaryň çagalary bolupdyr. Londonyň uniwersitet kollejiniň alymlarynyň geçiren täze barlaglary şeýle netijä gelmäge esas döretdi...