Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

  • şu gün 15:13
  • 607

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar.

«Dört onýyllykda dowam eden  ösüş ýaş tirannozawrlara adaty bolmadyk şertli  tebigatyň agramly bölegine uýgunlaşmaga we öz ulalan gurşawlarynda köptaraply orny eýelemäge mümkinçilik berdi. Bu, tirannozawrlaryň Hek döwrüniň ahyrynda agdyklyk eden ýyrtyjylar hökmünde öz ornuny nädip gazanandygyny görkezýär» diýip, Çepman uniwersitetiniň professory Jek Horner düşündirýär.

Öň alymlaryň arasynda tirannozawrlaryň çalt ösüşi hakda belli bir pikir ýokdy. Käbir alymlar olaryň ösüşiniň esasan ömrüň ilkinji ýyllarynda bolup geçendigine, soňra bolsa onuň ep-esli haýallaýandygyna ynansalar, beýleki birleri ösüşiň artmagynyň onlarça ýylyň dowamynda ýuwaş-ýuwaşdan bolup geçendigi hakyndaky çaklamany öňe sürýärdiler.
Soňky gözlegde alymlar dürli ýaşdaky 17 tirannozawryň süňklerini barladylar. Barlag süňklerdäki ösüş halkalaryny öwrenmek dört görnüşli tejribe arkaly geçirildi we alnan maglumatlar süňk dokumasyndaky ýaş bilen baglanyşykly üýtgeşmeleri hasaba alýan täze statistik usul arkaly işlenildi.
Netijeler tirannozawrlaryň öň çak edilişi ýaly, 25 ýaşynda däl-de, 30 ýaşlarynyň ahyrynda, takmynan sekiz tonna agrama we adaty göwrüme ýetendigini görkezdi. Bu netije alymlaryň kiçi we orta ululykdaky tirannozawrlaryň Mezozoý döwrüniň ahyryndaky tebigy gurluşda tutan orny hakyndaky düşünjesini üýtgedýär.


şu gün 16:06
467

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...

şu gün 15:22
884

Gadymky möjegiň iýmit galyndylary 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň DNK-syny öwrenmäge kömek etdi

Alymlar Sibir doňaklygynda gatap galan möjegiň aşgazanyndan tapylan et bölegini öwrenmek arkaly, takmynan 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň genomyny täzeden dikeltdiler. Iki aýlyk möjek çagasynyň zepersiz saklanan galyndylary 2011-nji ýylda Sibiriň demirgazyk-gündogaryndaky Tumat obasynyň golaýynda tapylypdy...

16.01.2026 15:17
5k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.9k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...