Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

  • 14.01.2026 10:20
  • 2.6k+

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi.

Makalada beýniniň esasy görüş gatlagynyň (V1 meýdany) süzgüç hökmünde hereket edýändigi aýdylýar. Ol gözlerden maglumaty gönümel usulda geçirmeýär, gaýtam, ony geçmişdäki tejribä we dogabitdi duýgurlyga esaslanyp özüçe düşündirýär.  Bu beýniniň çalt karara gelmegine we her bir duýduryşyň  jikme-jik seljermesine wagt ýitirmezligine  kömek edýär. Şeýle ýagdaý, aýratyn-da, adam howp bilen ýüzbe-ýüz bolanda möhümdir.
Synag Seul Milli Uniwersitetiniň Neýrobiologiýa kafedrasynyň dosenti, professor Hýoýeon Şiniň ýolbaşçylygyndaky ylmy işgärler topary tarapyndan geçirildi.
Alymlar alty sany syçanyň beýnisindäki görüş gatlagynyň bir kiçi bölegine lazer ulanmak arkaly synag etdiler. Netijede, syçanlar özlerini hakykatda ýok zatlary görýän ýaly alyp bardylar. Bu bolsa, öz gezeginde çäkli sanly neýronlaryň işjeňleşdirilmeginiň has giň gerimli görnüş döredýändigini we onuň güýçli täsir edýändigini tassyklady. Las-Wegasdaky Newada uniwersitetiniň psihologiýa boýunça professory Jeýms Haýman bu ýagdaýy beýniniň dünýäniň hakyky görnüşine däl-de, onuň özüne peýdaly we oňaýly bolan görnüşine mätäçdigi  bilen düşündirýär. 
Barlaglardan çen tutsaň, hakykatyň ýoýulmagy iň irki tapgyrlarda – görnüşiň  görüş gatlagyna ýeten wagtynda başlanýar. Beýni duýduryşlary süzgüçden geçirýär we özüçe düşündirýär, şeýdibem howaýylyk döredýär. Hut şonuň üçin hem adamlar dünýäni özbaşdak,  beýniniň düşündirişi bolmazdan görüp bilmeýärler.


düýn 14:50
1.8k+

Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar...

17.03.2026 20:58
5.5k+

Amerikaly alymlar 1993-nji ýyldan bäri saklanyp gelýän aşa ýokary geçirijilik rekordyny täzelediler

Hýuston uniwersitetiniň barlagçylary gaty jisimleriň fizikasy ugrunda täze üstünlik gazanandyklaryny mälim etdiler. Alymlar atmosfera basyşynda we minus 122 gradus Selsiý temperaturada elektrik toguny ýitgisiz geçirmäge ukyply bolan aşa ýokary geçiriji material döretdiler...

15.03.2026 19:36
4k+

ILMI merkezi: Er-Riýadda geljekki zehinler üçin täze merkeziň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär

Saud Arabystany Er-Riýadda alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk taslamasynyň täze suratlaryny çap etdi. Mohammed bin Salmanyň (Misk City) adyny göterýän dünýäde ilkinji girdejisiz şäheriň merkezinde ýerleşýän ILMI ylmy-barlag toplumy kem-kemden kemala gelýär...

15.03.2026 14:07
2.2k+

Alymlar Aýda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler

Ostindäki Tehas uniwersitetiniň we Tehas A&M uniwersitetiniň hünärmenleri Aýda guruljak geljekki bazalarda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler. Geçirilen tejribeleriň dowamynda olara Aýyň topragynyň nusgasynda — regolitde bu ösümligi ösdürip ýetişdirmek we hasyl almak başartdy...