Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

  • 14.01.2026 10:20
  • 2.6k+

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi.

Makalada beýniniň esasy görüş gatlagynyň (V1 meýdany) süzgüç hökmünde hereket edýändigi aýdylýar. Ol gözlerden maglumaty gönümel usulda geçirmeýär, gaýtam, ony geçmişdäki tejribä we dogabitdi duýgurlyga esaslanyp özüçe düşündirýär.  Bu beýniniň çalt karara gelmegine we her bir duýduryşyň  jikme-jik seljermesine wagt ýitirmezligine  kömek edýär. Şeýle ýagdaý, aýratyn-da, adam howp bilen ýüzbe-ýüz bolanda möhümdir.
Synag Seul Milli Uniwersitetiniň Neýrobiologiýa kafedrasynyň dosenti, professor Hýoýeon Şiniň ýolbaşçylygyndaky ylmy işgärler topary tarapyndan geçirildi.
Alymlar alty sany syçanyň beýnisindäki görüş gatlagynyň bir kiçi bölegine lazer ulanmak arkaly synag etdiler. Netijede, syçanlar özlerini hakykatda ýok zatlary görýän ýaly alyp bardylar. Bu bolsa, öz gezeginde çäkli sanly neýronlaryň işjeňleşdirilmeginiň has giň gerimli görnüş döredýändigini we onuň güýçli täsir edýändigini tassyklady. Las-Wegasdaky Newada uniwersitetiniň psihologiýa boýunça professory Jeýms Haýman bu ýagdaýy beýniniň dünýäniň hakyky görnüşine däl-de, onuň özüne peýdaly we oňaýly bolan görnüşine mätäçdigi  bilen düşündirýär. 
Barlaglardan çen tutsaň, hakykatyň ýoýulmagy iň irki tapgyrlarda – görnüşiň  görüş gatlagyna ýeten wagtynda başlanýar. Beýni duýduryşlary süzgüçden geçirýär we özüçe düşündirýär, şeýdibem howaýylyk döredýär. Hut şonuň üçin hem adamlar dünýäni özbaşdak,  beýniniň düşündirişi bolmazdan görüp bilmeýärler.


01.02.2026 23:09
2.1k+

Ýaponiýaly alymlar ultrases barlagynda suwuk geliň deregine polimer ýassyk döretdiler

Ýaponiýanyň Kindaý uniwersitetiniň hünärmenleri ultrases barlaglarynda (UZI) adaty geliň deregine ulanyp boljak polimer "ýassygy" döretdiler. Bu täzelik barada "Scientific Reports" ylmy žurnalynda makala çap edildi...

01.02.2026 11:42
1.6k+

Nesil yzarlaýan keselleri önünden çaklamak üçin Google DeepMind täze gural döretdi

Google DeepMind kompaniýasy keselleriň döremegine täsir edýän genetiki faktorlary ýüze çykarmak üçin niýetlenen AlphaGenome atly emeli aň guralyny tanyşdyrdy. Bu model bir wagtyň özünde DNK kodunyň 1 milliona çenli belgisini seljermäge ukyplydyr, bu bolsa täze bejeriş usullaryny işläp düzmäge ýardam eder diýip, The Guardian neşiri habar berýär...

31.01.2026 08:52
2.3k+

Haýsy döwlet ylmy-barlaglar üçin köp çykdajy edýär? 25 ýylyň infografikasy

Soňky ýigrimi ýylyň dowamynda ylmy-barlag we tejribe-gurnamaçylyk işlerine (NIOKR /R&D) gönükdirilýän global çykdajylar ep-esli artdy. 2000-nji ýylda bu görkeziji 1 trillion dollardan hem az bolan bolsa, 2024-nji ýyla çenli 3 trillion dollara golaýlady...

30.01.2026 08:37
2.4k+

Uky beýniden öň döräpdir. Muny meduzalar subut etdi

Meduzalar hem gije-gündiziň dowamynda adamlar ýaly takmynan sekiz sagat ýatýan ekenler. Bu barada Nature Communications žurnaly Bar-Ilan uniwersitetiniň alymlaryna salgylanyp habar berýär. Lior Appelbaumyň ýolbaşçylygynda işleýän neýrobiologlar boşiçegeliler toparyna degişli jandarlary öwrenip, şeýle netijä geldiler...