Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

  • 14.01.2026 10:20
  • 2.6k+

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi.

Makalada beýniniň esasy görüş gatlagynyň (V1 meýdany) süzgüç hökmünde hereket edýändigi aýdylýar. Ol gözlerden maglumaty gönümel usulda geçirmeýär, gaýtam, ony geçmişdäki tejribä we dogabitdi duýgurlyga esaslanyp özüçe düşündirýär.  Bu beýniniň çalt karara gelmegine we her bir duýduryşyň  jikme-jik seljermesine wagt ýitirmezligine  kömek edýär. Şeýle ýagdaý, aýratyn-da, adam howp bilen ýüzbe-ýüz bolanda möhümdir.
Synag Seul Milli Uniwersitetiniň Neýrobiologiýa kafedrasynyň dosenti, professor Hýoýeon Şiniň ýolbaşçylygyndaky ylmy işgärler topary tarapyndan geçirildi.
Alymlar alty sany syçanyň beýnisindäki görüş gatlagynyň bir kiçi bölegine lazer ulanmak arkaly synag etdiler. Netijede, syçanlar özlerini hakykatda ýok zatlary görýän ýaly alyp bardylar. Bu bolsa, öz gezeginde çäkli sanly neýronlaryň işjeňleşdirilmeginiň has giň gerimli görnüş döredýändigini we onuň güýçli täsir edýändigini tassyklady. Las-Wegasdaky Newada uniwersitetiniň psihologiýa boýunça professory Jeýms Haýman bu ýagdaýy beýniniň dünýäniň hakyky görnüşine däl-de, onuň özüne peýdaly we oňaýly bolan görnüşine mätäçdigi  bilen düşündirýär. 
Barlaglardan çen tutsaň, hakykatyň ýoýulmagy iň irki tapgyrlarda – görnüşiň  görüş gatlagyna ýeten wagtynda başlanýar. Beýni duýduryşlary süzgüçden geçirýär we özüçe düşündirýär, şeýdibem howaýylyk döredýär. Hut şonuň üçin hem adamlar dünýäni özbaşdak,  beýniniň düşündirişi bolmazdan görüp bilmeýärler.


şu gün 06:38
27

Alymlar öň näbelli bolan täze ýaşaýyş formasyny - gadymy Prototaxites organizmini açdylar

Kanadanyň Gaspe aýlagynyň kenaryndan tapylan sekiz metr uzynlykdaky ägirt uly gurluşlaryň ylma mälim bolmadyk, ýitip giden düýbünden başga bir ýaşaýyş formasydygy anyklandy. Bu barada Science žurnaly habar berýär...

düýn 18:28
3.5k+

250 million ýyllyk deňiz amfibiýasynyň galyndylary mezozoý eýýamynyň ýyrtyjylary baradaky syrlary açdy

Alymlar mundan 60 ýyl ozal Awstraliýanyň demirgazyk-günbatar sebitinden tapylan we takmynan 250 million ýyl ozal ýaşap geçen deňiz amfibiýalarynyň galyndylaryny gaýtadan öwrendiler. Bu tapyndylar uzak wagtlap muzeý kolleksiýalarynda saklanyp, öwrenilmän galypdy...

düýn 14:01
4.5k+

Hytaýda ýüz ýyl hyzmat etmäge ukyply batareýa döredildi: onuň düzümi tofuň suwuna çalymdaş

Hytaýly alymlar diňe bir howpsuz bolman, eýsem ekologiýa taýdan arassa bolan täze akkumulýator işläp düzdüler. Taslamanyň esasy artykmaçlygy — batareýanyň göwrümini ýitirmezden 120 müňden gowrak zarýad alyş-beriş sikline çydamagyndadyr...

23.02.2026 02:55
5.3k+

Alymlar Günüň ýüzünde tegmil tapanoklar: 2021-nji ýyldan bäri birinji gezek

Häzirki wagtda Günüň Ýere öwrülen tarapynda hiç hili tegmil görünmeýär diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasy habar berdi. «Häzirki pursatda Günüň ýüzünde hatda iň kiçijik tegmil hem görünmeýär...