Emeli aň termoyadro plazmasyny modelirlemegi birnäçe günden sekuntlara çenli çaltlandyrdy

  • 25.12.2025 12:15
  • 2.8k+

Alymlar termoýadro plazmasynyň modelirlemesini müňlerçe esse çaltlandyrmaga ukyply bolan emeli aň esasyndaky guraly tanyşdyrdylar. GyroSwin ulgamy Beýik Britaniýanyň Atomyň energiýasy boýunça müdirliginiň (UKAEA), Linssdäki Iogann Kepler uniwersitetiniň we Emmi AI kompaniýasynyň hünärmenleri tarapyndan işlenip düzüldi.

Termoýadro energetikasy arassa we çäksiz diýen ýaly energiýa çeşmesi hökmünde görülýär, emma onuň ösmegine Günüňkiden hem ýokary temperaturalara çenli gyzdyrylan plazmany dolandyrmagyň çylşyrymlylygy päsgel berýär. Magnit meýdanlary bu gurşawy saklamaly, ýöne plazmanyň içindäki turbulentlik (tertipsiz akym) energiýanyň ýitirilmegine sebäp bolup bilýär.
Mundan ozal şeýle prosesler ägirt uly hasaplaýyş serişdelerini we wagty talap edýän bäş ölçegli girokinetik modelleriň kömegi bilen hasaplanylýardy. Täze GyroSwin ulgamy bu modelleri seljermek üçin maşyn öwrenişini ulanýar we öwredilenden soň, plazmanyň esasy fiziki aýratynlyklaryny saklap, netijeleri bary-ýogy birnäçe sekundyň içinde berýär.
UKAEA edarasy GyroSwin ulgamyny Beýik Britaniýanyň STEP tokamagy ýaly täze nesil termoyadro desgalarynyň taslamalarynda ulanmagy göz öňünde tutýar.


25.02.2026 06:26
2k+

Aýnadaky ...ýatkeşlik? Microsoft maglumatlary «ebedi» saklamagyň ugruny tapdy

Microsoft-yň barlagçylary Project Silica taslamasynyň çäginde femtosekund lazerleriniň kömegi bilen borosilikat aýnasynda arhiw maglumatlaryny saklamak ulgamyny döretdiler. "Nature" žurnalynyň habar bermegine görä, bu tehnologiýa maglumatlary hatda 290 gradus Selsiý gyzgynlykda hem 10 000 ýyla çenli okalýan görnüşde saklamaga mümkinçilik berýär...

24.02.2026 14:19
2.6k+

ChatGPT-de 20 dollarlygy az, 200-ligi gymmat görýänler üçin 100 dollarlyk nyrhnama peýda bolar

ChatGPT web goşundysynyň kodunda aýda 100 dollar bahasy bolan täze Pro Lite tarif nyrhnamasy baradaky maglumatlar tapyldy. Bu barada OpenAI-niň täzeliklerinden takyk maglumatlary paýlaşmakda tanalýan barlagçy Tibor Blaho habar berdi...

23.02.2026 23:31
1.3k+

Apple emeli aňa iPhone-da internetsiz işlemegi öwredýär

Apple kompaniýasy Ferret-UI Lite atly 3 milliard parametrli, gysga göwrümli emeli aň modeliniň barlagyny çap etdi. Model maglumatlary serwerlere ibermezden, göni enjamyň özünde işlemäge niýetlenendir. Şeýle-de ol  programmalaryň interfeýsindäki elementleri tanamaga we ulanyjynyň adyndan hereketleri ýerine ýetirmäge ukyplydyr...

23.02.2026 14:13
8.4k+

Google ABŞ-ny, Aziýany, Awstraliýany we Afrikany optiki süýümli kabel arkaly baglajak bolýar

Google kompaniýasy U.S.-India Connection atly ägirt infrastruktura taslamasyna başlandygyny yglan etdi. Bu taslamany durmuşa geçirmek üçin 15 milliard dollar sarp etmek meýilleşdirilýär. Taslama ABŞ-ny, Aziýany, Awstraliýany we Afrikany birleşdirjek täze suwasty we gury ýer optiki süýümli liniýalarynyň ulgamyny gurmagy göz öňünde tutýar...