Süýji suwly derýada ýaşan mozazawryň galyndylary tapyldy

  • 19.12.2025 10:31
  • 6.9k+

Paleontologlar ABŞ-nyň demirgazygynda deňiz mozazawrynyň galyndylaryny tapdylar. Onuň dişleriniň himiki düzümi bu ýyrtyjynyň süýji suwly derýada ýaşandygyny görkezýär. Bu ilkinji şeýle açyş bolup, öň diňe deňiz süýrenijileri hasaplanýan mozazawrlaryň mümkin bolan görnüşleri baradaky düşünjämizi ep-esli giňeldýär diýip, Upsala uniwersitetiniň metbugat gullugy habar berýär.

Bu açyş Demirgazyk Dakotanyň merkezi böleginden tapylan mozazawryň dişleri öwrenilýän mahalynda edildi. Galyndylar takmynan 66–72 million ýyl mundan ozal, Bor döwrüniň ahyrynda ölen köp sanly haýwanlaryň umumy "köpçülikleýin mazaryndan" tapyldy. Krokodiller, tirannozawrlar we ördek tumşukly dinozawr-edmontozawr ýaly gury ýerde we süýji suwly ýerde ýaşan haýwanlaryň galyndylarynyň arasynda mozazawryň dişleriniň bolmagy barlagçylar üçin garaşylmadyk ýagdaý boldy.

Hažžygyň gelip çykyşyny kesgitlemek üçin alymlar onuň dişiniň emalyndaky stronsiýiň, kislorodyň we uglerodyň izotopiki seljermesini geçirdiler. Deňizde we gury ýerde ýaşaýan haýwanlaryň arasynda düýpli tapawutlanýan izotop gatnaşygy mozazawryň beýleki hažžyklaryň tapylan sebiti bilen bir sebitde doglup, ösüp ýetişendigini görkezdi.

"Bu mozazawryň dişleriniň izotopiki seljermesi onuň süýji suwly derýanyň gurşawynda ýaşandygyny we wagtal-wagtal derýa düşüp duran dinozawr galyndylary bilen iýmitlenendigini görkezýär. <...> Bu mozazawrlaryň ýok bolmazdan birnäçe million ýyl öň süýji suwly gurşawda ýaşandygyny görkezýär" diýip, Upsala uniwersitetiniň paleontology Melaniýa Dýuring aýtdy.

Alymlar awtobusyň ululygyna ýetip bilýän bu gadymy ýyrtyjynyň derýada gark bolan dinozawrlar bilen iýmitlenip, saý suwlarda iýmit gözländigini çaklaýarlar.

Bilermenler bu hažžyklaryň nähili iýmit iýendigi we mozazawryň dürli görnüşleriniň arasyndaky bäsdeşligiň näderejede ýiti bolandygy bilen köpden bäri gyzyklanyp gelýärler.


02.01.2026 10:57
6.8k+

Alymlar ilkinji adamlaryň Awstraliýa haçan we nähili göçüp barandyklaryny anykladylar

Halkara alymlar topary Awstraliýa häzirki zaman aborigenleriniň we papuaslaryň ata-babalarynyň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýadan iki dürli göçüş ýoly arkaly gadymy Sahul yklymyna gelendigini anykladylar...

25.12.2025 13:26
3.9k+

Taryhçylar 1000 ýyllyk Baýýo gobeleniniň gelip çykyşynyň syryny açdylar

Meşhur 70 metrlik Baýýo gobeleni (Bayeux Tapestry) Kentdäki Mukaddes Awgustin abbatlygynda monahlaryň naharlanýan ýerinde diwar bezegi hökmünde ulanylan bolup biler. Bristol uniwersitetiniň taryhçysy Benjamin Pol şeýle netijä geldi, onuň ylmy işi Historical Research žurnalynda çap edildi...

19.12.2025 10:02
10k+

Hytaýly alymlar Ýeriň aşaky mantiýasynda "superummanyň" bardygy baradaky çaklamany öňe sürdüler

Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň (CAS) Guançžou Geohimiýa institutynyň professory Du Çžisýueniň ýolbaşçylyk edýän ylmy-barlag topary Ýeriň aşaky mantiýasynyň içinde ägirt uly ilkinji suw howdanynyň ýerleşip biljekdigini tejribe arkaly tassyklady...

15.12.2025 11:29
2.6k+

Smartfonlar çagalarda depressiýa we semizlik howpuny ýokarlandyrdy

Çaganyň smartfon bilen ir tanyşmagy alymlarda uly howatyrlanma döredýär: amerikaly hünärmenleriň täze barlaglary bu enjamy ele almak ýaşynyň we ýetginjeklerde depressiýa, semizlik we ýeterliksiz ukynyň artmak howpunyň arasynda aladalandyryjy baglanyşygy ýüze çykardy...