Süýji suwly derýada ýaşan mozazawryň galyndylary tapyldy

  • 19.12.2025 10:31
  • 7.1k+

Paleontologlar ABŞ-nyň demirgazygynda deňiz mozazawrynyň galyndylaryny tapdylar. Onuň dişleriniň himiki düzümi bu ýyrtyjynyň süýji suwly derýada ýaşandygyny görkezýär. Bu ilkinji şeýle açyş bolup, öň diňe deňiz süýrenijileri hasaplanýan mozazawrlaryň mümkin bolan görnüşleri baradaky düşünjämizi ep-esli giňeldýär diýip, Upsala uniwersitetiniň metbugat gullugy habar berýär.

Bu açyş Demirgazyk Dakotanyň merkezi böleginden tapylan mozazawryň dişleri öwrenilýän mahalynda edildi. Galyndylar takmynan 66–72 million ýyl mundan ozal, Bor döwrüniň ahyrynda ölen köp sanly haýwanlaryň umumy "köpçülikleýin mazaryndan" tapyldy. Krokodiller, tirannozawrlar we ördek tumşukly dinozawr-edmontozawr ýaly gury ýerde we süýji suwly ýerde ýaşan haýwanlaryň galyndylarynyň arasynda mozazawryň dişleriniň bolmagy barlagçylar üçin garaşylmadyk ýagdaý boldy.

Hažžygyň gelip çykyşyny kesgitlemek üçin alymlar onuň dişiniň emalyndaky stronsiýiň, kislorodyň we uglerodyň izotopiki seljermesini geçirdiler. Deňizde we gury ýerde ýaşaýan haýwanlaryň arasynda düýpli tapawutlanýan izotop gatnaşygy mozazawryň beýleki hažžyklaryň tapylan sebiti bilen bir sebitde doglup, ösüp ýetişendigini görkezdi.

"Bu mozazawryň dişleriniň izotopiki seljermesi onuň süýji suwly derýanyň gurşawynda ýaşandygyny we wagtal-wagtal derýa düşüp duran dinozawr galyndylary bilen iýmitlenendigini görkezýär. <...> Bu mozazawrlaryň ýok bolmazdan birnäçe million ýyl öň süýji suwly gurşawda ýaşandygyny görkezýär" diýip, Upsala uniwersitetiniň paleontology Melaniýa Dýuring aýtdy.

Alymlar awtobusyň ululygyna ýetip bilýän bu gadymy ýyrtyjynyň derýada gark bolan dinozawrlar bilen iýmitlenip, saý suwlarda iýmit gözländigini çaklaýarlar.

Bilermenler bu hažžyklaryň nähili iýmit iýendigi we mozazawryň dürli görnüşleriniň arasyndaky bäsdeşligiň näderejede ýiti bolandygy bilen köpden bäri gyzyklanyp gelýärler.


düýn 20:16
1.8k+

Taryhdaky ilkinji stomatolog: Altaý sebitinde stomatologik gatyşmanyň iň gadymy subutnamasy tapyldy

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Sibir bölüminiň Arheologiýa we etnografiýa institutynyň alymlary Altaýdaky Çagyrskaýa gowagynda ýaşy takmynan 59 – 60 müň ýyl bolan neandertal adamsynyň azy dişini tapdylar....

düýn 19:58
4.6k+

Alymlar goşmaça ukynyň ukusyzlykdan ýeten zyýanyň öwezini dolup biljegini-bilmejegini anykladylar

Alymlar ukusyz gijeden soň goşmaça uklamagyň ukusyzlygyň täsirini bölekleýin gowşadyp biler, ýöne onuň ýetiren zyýanynyň öwezini doly dolduryp bilmez diýen netijä geldiler. Nature Communications žurnalynda çap......

19.05.2026 23:28
2.4k+

NPJ: Plastik çäýnekler mikroplastikleriň bedene düşmegine sebäp bolýar

Awstraliýaly alymlar plastik çaýnekleriň suw gaýnadylanda millionlarça mikro we nanobölejikleri bölüp çykaryp biljekdigini anykladylar....

18.05.2026 13:49
2.7k+

Alymlar fiziki işjeňligiň duýgulara garaşylmadyk täsiriniň bardygyny anykladylar

Halkara alymlar topary fiziki işjeňligiň adamyň howsalasyny kemeltmäge ýa-da rahatlyk duýmaga kömek etmegindenem beter, energiýasynyň derejesini ýokarlandyrmaga has köp täsir edýändigini anyklady....