Paleontologlar dinozawryň täze görnüşini açdylar: Ol tas 110 ýyllap köpçüligiň göz öňünde durdy

  • 16.12.2025 19:18
  • 5.1k+

Paleontologlar köne kolleksiýalaryň arasyndaky muzeý witrinasynda dinozawryň täze görnüşini tapdylar. Bu, alymlaryň 1916-njy ýylda tapylan ördek burunly gadrozawridanyň nusgasyny täzeden öwrenenlerinden soň ýüze çykdy.

Takmynan, 75 million ýyllyk ýaşyndaky galyndy, bu döwrüň dowamynda ýalňyşlyk bilen başga bir uruga degişli edilipdi, ýöne häzirki zaman gözlegi täze görnüşi – Ahshiselsaurus wimani – aýratynlaşdyrmaga mümkinçilik beren ýeke-täk anatomiki aýratynlyklary ýüze çykardy.
Nusga doly bolmadyk kelleçanagy (ýüz bölekleriniň, aşaky äňiň, ýaňak sebitiniň böleklerini) hem-de birleşen boýun oňurgalaryny öz içine alýar. Bu bolsa jikme-jik deňeşdirmek üçin ýeterlik maglumat berdi. Ilkibaşda, 1935-nji ýyldan bäri, galyndy Kritosaurus urugynyň nusgasy hasaplanypdy. Ýöne täze analiz kritozawrlarda duş gelmeýän birnäçe aýratynlyklary ýüze çykardy, bu bolsa aýratyn urugy we görnüşi bölüp çykarmaga getirdi.
Alymlar açyşy tassyklamak üçin her bir süňki jikme-jik öwrendiler we ewolýusiýa baglanyşyklaryny yzarlaýan filogenetiki analiz geçirdiler. Täze Meksikanyň Tebigy taryh we ylym muzeýinden Entoni Fiorillo nygtaýşy ýaly, kelleçanak elementleri iň ygtybarly tapawutlary berdi.
Ahshiselsaurus wimani-niň açylmagy, şeýle hem gadymy göçleriň kontinent boýunça taryhy baradaky maglumatlary doldurdy. Täze görnüş, Demirgazyk Amerikanyň günorta-günbataryndan demirgazyga tarap hereket edip, Kanada baryp ýeten, soňra bolsa Merkezi Amerika arkaly Günorta Amerika ýaýran süýrenjileriň toparyna degişlidir. Bu, howanyň üýtgemeginiň haýwanlaryň hereketi üçin "koridorlary" açýandygyny, günorta-günbataryň bolsa öňki görnüşleri gysyp çykaran we giçki hek döwründe toparyň giňden ýaýramagyna ýardam beren gadrozawrlaryň täze toparlary üçin başlangyç nokat bolup hyzmat edendigini tassyklaýar.


şu gün 15:59
1.1k+

Kosta-Rikada 40 000 ýyl öň ýaşan mastodontyň we äpet ýaltajanyň süňkleri tapyldy

Kosta-Rikaly barlagçylar takmynan 40 000 ýyl ozal ýaşan mastodontyň we äpet ýaltajanyň galyndylaryny ýüze çykardylar. Ýerli häkimiýetiň wekilleri bu tapyndy ýurtda soňky onýyllyklaryň dowamynda ýüze çykarylan iň uly paleontologik tapyndydygyny mälim etdiler...

düýn 18:08
5.3k+

Ýyldyz ýuwdan gara girdap öňküden güýçlendi we 50 esse ýiti ýanyp başlady

Oregon uniwersitetiniň professory Iwett Sendesiň ýolbaşçylygyndaky astronomlar topary AT2018hyz diýlip atlandyrylýan sowulma güýji arkaly dargama ýagdaýyndan gelýän radioşöhlelenmäniň birden artandygyny hasaba aldylar...

15.02.2026 17:30
2.6k+

12 müň ýyl öňki tikinçiligiň nusgalary Oregon gowagyndan tapyldy

Arheologlar ABŞ-nyň Oregon ştatyndaky gowakdan çykan tapyndylary gaýtadan barlagdan geçirdiler. Alymlar olaryň arasyndaky ýüp hem-de tikilen sugun derisi — tikinçilik sungatynyň iň gadymy nusgasy diýen netijä geldiler...

15.02.2026 15:37
6.6k+

Müsürde açyk asman astynda 10 müň ýyl bäri işläp duran muzeý tapyldy

Arheologlar Sinaý ýarymadasynyň günortasynda ýüzüne gadymyýetde ýüzüne suratlar çekilen we oýulyp şekiller galdyrylan gaýany tapdylar. Alymlaryň çaklamasyna görä, olaryň iň gadymylary takmynan 10 müň ýyl ozal döredilipdir diýip, Yeni Safak neşiri habar berýär...