Massaçusetsdäki Wuster Politehniki Institutynyň (WPI) alymlary Fermentatiw Gurluşlyk Materialy (ESM) diýlip atlandyrylýan innowasion gurluşyk materialyny işläp düzdüler. Onuň esasy aýratynlygy uglerod-negatiw bolmagydyr: gatama prosesinde ol kömürturşy gazyny çykarman, tersine, atmosferadan kömürturşy gazyny işjeň özüne siňdirýär.
Işläp düzülmegi, katalizator hökmünde uglerod angidraza fermentini ulanyp, biotehnologiýa esaslanýar. Bu ferment suwda erän CO₂-niň gaty kalsiý karbonatyna öwrülmegini çaltlaşdyrýar, bu bolsa öz gezeginde gum bölejiklerini berk gurluşlara birikdirýär. Tutuş proses adaty sement önümçiligine mahsus ýokary temperaturada bişirmek zerurlygy bolmazdan, otag temperaturasynda we adaty basyşda bolup geçýär.
Adaty betonyň önümçiligi her ýyl global CO₂ zyňyndylarynyň takmynan 8%-ni emele getirýär, bu ony uly energiýa sarp ediji we ekologiýa taýdan problematik edýär. Munuň tersine, ESM materialy bir kub metr öndürilende 330 kg CO₂ zyňyndysyny goýbermekden diňe bir gaça durman, eýsem 6,1 kg kömürturşy gazyny hem özüne siňdirýär.
Täze material gysylma berkidijiliginiň ýeterlik derejesini görkezýär (25-30 MPa çenli), ýük göteriji gurluşlar üçin amatly, suwa durnukly we doly gaýtadan işlenmäge ukyplydyr. Ol birnäçe sagadyň içinde taýýar elementlere öwrülýär, bu bolsa gatama wagty bir aýa çenli uzap bilýän adaty beton bilen deňeşdirilende energiýa sarp edilişini we zähmet talabyny ep-esli azaldýar.
Awtorlar ESM-ni gurluşyk pudagyny uglerod bitaraplygy maksatlaryna ýakynlaşdyryp biljek ekologiýa taýdan arassa we elýeterli ýaşaýyş jaýlary üçin geljegi uly esas hökmünde görýärler. Barlagyň netijeleri "Matter" žurnalynda neşir edildi.
