Fiziologiýa we lukmançylyk boýunça Nobel baýragy immun ulgamynyň öwrenilendigi üçin berildi

  • 06.10.2025 17:39
  • 3.2k+

Stokgolmda fiziologiýa we lukmançylyk boýunça Nobel baýragynyň eýeleri yglan edildi. Baýrak “periferik immunologik tolerantlyk” diýlip atlandyrylýan ugurdaky açyş üçin amerikalylar Meri E.Brankowa, Fred Ramsdella we ýaponiýaly Şimon Sakaguçä berildi.

“Tolerantlyk” bu ýagdaýda immun ulgamynyň howp salmaýan gyjyndyryjylara, mysal üçin, organizmiň öz antigenlerine jogap bermezlik ukybyny aňladýar. Ozal bu proses, esasan, timusda – T-limfositleriniň ýetişýän organynda emele gelýär diýlip hasaplanýardy. Laureatlar immun tolerantlygynyň kadalaşdyrylmagynyň timusdan daşary, uly ýaşda-da dowam edýändigini görkezdi. Bu açyşlar autoimmun we onkologik kesellere düşünmek üçin möhümdir.
2024-nji ýylda bu ugurda Nobel baýragyny mikroRNK-ny öwrenendikleri üçin Wiktor Embros we Geri Rawkun aldy.
Belli bolşy ýaly, lukmançylyk boýunça baýragyň eýeleriniň yglan edilmegi Nobel hepdeligini açýar. 7-nji oktýabrda fizika, 8-nji oktýabrda himiýa, 9-njy oktýabrda edebiýat, 10-njy oktýabrda parahatçylyk boýunça baýraklaryň eýeleri belli bolar. Alfred Nobeliň hatyrasyna ykdysadyýet boýunça baýrak 13-nji oktýabrda yglan ediler.
Her baýragyň pul sylagy 11 mln şwed kronyna (takmynan, 1,17 mln dollar) barabar. Ähli baýraklaryň gowşurylyş dabarasy 10-njy dekabrda, Alfred Nobeliň aradan çykan güni geçiriler. 


düýn 23:19
3.6k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......

düýn 18:12
3.6k+

Ýagşyň sesi şalynyň gögerişini çaltlaşdyrýar

Amerikaly alymlar ýagşyň sesiniň şaly tohumlarynyň gögerişini çaltlaşdyryp biljekdigine göz ýetirdiler. Barlagyň netijesine görä, düşýän damjalardan çykýan akustiki tolkunlar ösümligiň öýjüklerinde titremäni......

düýn 14:52
6.1k+

Sibirde 24 müň ýyl bäri doňup duran jandar gaýtadan janlandyryldy

Alymlar Sibiriň hemişelik doňan gatlagynda takmynan 24 000 ýyl bäri duran mikroskopik köp öýjükli jandary — kolowratkany (rotifer) janlandyrmagy başardylar....

düýn 13:19
2.6k+

Adamlarda el-aýaklaryň dikeliş prosesini işjeňleşdirip bilýän genleriň bardygy anyklandy

Üç laboratoriýanyň halkara alymlar topary SP maşgalasyndan bolan genleriň adam dokumalaryny dikeltmek boýunça terapiýanyň esasyny düzüp biljekdigini anyklady....