NASA “çipdäki beden agzalarynyň” Aýa uçuşa nähili çydajagyny barlar

  • 18.09.2025 10:47
  • 2k+

NASA 10 gün dowam etjek we Aýa uçuşyň dowamynda geçjek Artemis II missiýasynyň çäklerinde AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response) synagyny geçirer.

Synaglaryň dowamynda “çipdäki beden agzalary” - Artemis II-niň astronawtlarynyň süňk ýiliginiň öýjüklerini öz içine alýan fleşkanyň ölçegindäki enjamlar ulanylar. Bu kindiwanja ulgamlar bedeniň kosmos radiasiýasyna we mikrograwitasiýa täsirini öwrenmäge mümkinçilik berer.

"Çipdäki organlarda" ýa-da mikrofiziologiki ulgamlarda ýüregiň, öýkeniň, bagryň we beýleki beden agzalarynyň işleýşine öýkünýän janly öýjükler bar. Synagda süňk ýiligini simulýasiýa edýän çipler, radiasiýa aşa duýgur we immun ulgamy üçin esasy dokumalar bolar.

Olary döretmek üçin astronawtlar gan nusgalaryny bererler. Emulate kompaniýasynyň alymlary olardan sütün öýjüklerini we süňk ýiliginiň özenini çykarýarlar we dokumanyň funksiýalaryny takyk çykarmak üçin damar öýjükleri we beýleki elementler bilen bilelikde çiplere ýerleşdirerler.
Synagyň aýratynlygy uzak kosmosdaky radiasiýanyň täsirini goralýan orbitada ýerleşýän HKS-de simulasiýa edip bolmajakdygy bilen baglydyr. Ýere gaýdyp gelnenden soň hünärmenler bir öýjükli RNK yzygiderliligini ulanyp öýjükleri seljererler we maglumatlary ýerdäki barlaglar bilen deňeşdirerler.
Alnan netijeler uzak möhletli uçuşlar wagtynda kosmonawtlaryň saglygyny goramagyň usullaryny ösdürmäge kömek eder we Ýerdäki şahsylaşdyrylan  lukmançylykda amal tapar.


şu gün 14:01
1.7k+

Hytaýda ýüz ýyl hyzmat etmäge ukyply batareýa döredildi: onuň düzümi tofuň suwuna çalymdaş

Hytaýly alymlar diňe bir howpsuz bolman, eýsem ekologiýa taýdan arassa bolan täze akkumulýator işläp düzdüler. Taslamanyň esasy artykmaçlygy — batareýanyň göwrümini ýitirmezden 120 müňden gowrak zarýad alyş-beriş sikline çydamagyndadyr...

düýn 02:55
5k+

Alymlar Günüň ýüzünde tegmil tapanoklar: 2021-nji ýyldan bäri birinji gezek

Häzirki wagtda Günüň Ýere öwrülen tarapynda hiç hili tegmil görünmeýär diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasy habar berdi. «Häzirki pursatda Günüň ýüzünde hatda iň kiçijik tegmil hem görünmeýär...

22.02.2026 18:03
2.2k+

Perseverance roweri Marsda özbaşdak çelgi almagy öwrendi

NASA-nyň Perseverance roweri taryhda ilkinji gezek Gyzyl planetada özüniň takyk çelgisini özbaşdak kesgitlemek mümkinçiligine eýe boldy.  Öňler rower diňe tigirleriniň aýlanyşyna we töweregiň wizual seljermesine bil baglap, 30 metre ýetýän derejede ýalňyşlyk goýberýärdi...

22.02.2026 16:59
2.4k+

Aýa dolanmak kyn boldy: NASA Artemis II Aý missiýasyny ýene yza süýşürýär

NASA-nyň Artemis II aý missiýasynyň 6-njy marta meýilleşdirilen uçuşy tehniki näsazlyklar sebäpli yza süýşürilýär. Nobatdaky barlag wagtynda SLS raketasynyň ikinji basgançagynyň hereketlendiriji desgasynda geliý akymynyň bozulmagy ýüze çykaryldy...