Alymlar topary diňe gündogar Kubanyň tokaýlarynda ýaşaýan Polymita agaç ulitkalaryny halas etmek boýunça maksatnamany işe girizdi. Bu mollýuskalar olaryň dürli reňkli çaňňalagyna islegiň ýokary bolmagy sebäpli ýitip gitmek howpunyň astyna düşdi diýip, Bi-bi-si habar berýär.
Ulitkalaryň owadanlygy dünýäniň dürli künjeginden kolleksionerleri we şaý-sep ýasaýjylary özüne çekýär, bu hem giň gerimli gizlin söwdanyň sebäbine öwrüldi. Bu mollýuskalaryň çaňňalaklary üçin ýiti aw başlandy.
Ylma Polymita-nyň jemi alty görnüşi belli. Olardan iň seýrek duşýany Polymita sulphurosa bolup, onuň çaňňalagy gök nagyşlar we ýiti mämişi zolaklar bilen laým-ýaşyl reňklidir.
“Olaryň owadanlygy çaňňalaklary ýygnaýan we olary satýan adamlary özüne çekýär. Şonuň üçin alym hökmünde meniň üçin olary aýratyn we gyzykly edýän zat, gynansak-da, olary ýitip gitmek howpunyň astynda-da goýýar” – diýip, Nottingem uniwersitetiniň professory Angus Dewison aýdýar.
Ýitip barýan görnüşleriň halkara söwdasy baradaky konwensiýanyň düzgünlerine görä, Kubadan ulitkalary we olaryň çaňňalaklaryny ýörite rugsat bolmazdan çykarmak bikanun hasaplanýar. Ýöne beýleki ýurtlarda olaryň satylmagyna gözegçilik edilmeýär diýen ýaly. Mysal üçin, onlaýn platformalarda satyjylardan tekliplere duş gelmek bolýar: ýedi çaňňalakdan ybarat toplum, takmynan, 160 funt sterling bilen bahalandyrylýar.
Dürli alymlar bu görnüşi öz usullary bilen saklamak ugrunda göreşýär. Gündogar Kuba uniwersitetinden biolog Bernardo Reýes-Tur Polymita-ny öý şertlerinde köpeldýär. Häzirlikçe ulitkalar köpelip başlamady, ýöne olar yssa we elektrik näsazlygyna garamazdan özüni gowy duýýar.
Şeýle-de, Nottingemden topar olaryň reňkine haýsy genleriň jogap berýändigini anyklamak üçin ulitkalaryň genlerini öwrenýär. Bu seýrek görnüşleri saklamak boýunça çäreleri işläp taýýarlamaga we olaryň özboluşly görnüşiniň ewolýusiýa sebäplerine düşünmäge kömek eder.
