Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

  • 27.02.2026 20:58
  • 3.2k+

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär.

Alymlar tirannozawryň ýerde galan yzlaryny, aýaklarynyň gurluşyny, esasanam dabanyny we guýrugyny jikme-jik öwrendiler. Seljermäniň netijesinde, tirannozawryň agramyny ökjesine däl-de, aýagynyň öň tarapyna (daraklygyna) salandygy anyklandy. Şeýle hem, ol çalt hereket etmek üçin äpet ädimleri däl-de, gysga we ýygjam ädimleri ulanypdyr.
Barlaga gatnaşmadyk paleontolog Stiw Brussatte kärdeşleriniň bu täze açyşyny teswirläp, ýyrtyjyny geň galdyryjy bir deňeşdirme bilen ýatlady:

«Bu barlag, hatda iň meşhur T. reksiň hem özüni guşlar ýaly alyp barandygyny, ýagny sekiz tonnalyk towuk ýaly hereket edendigini görkezýär».

Kompýuter modelirlemesi diňe bir ýöriş ýygylygyny däl, eýsem dinozawrlaryň tizligini hem takyklady. Ýaş tirannozawrlar sekuntda 11 metrden gowrak tizlige ýetip bilipdirler. Uly ýaşlylar bolsa has haýal hereket edipdirler. Olaryň tizlik görkezijileri häzirki zaman Komodo aždarhasynyň (waran) tizlik derejesine deňeçerdir.
Alymlaryň çaklamasyna görä, ýaşy we ululygy boýunça tirannozawrlaryň dürli tizlikde hereket etmegi, olaryň dürli görnüşdäki awlary awlaýandygyny görkezýär.


düýn 20:39
3.8k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......

28.04.2026 23:08
2.5k+

Genetikler DNK analizi arkaly rim imperatory Otto I-niň şahsyýetini tassykladylar

Magdeburg ybadathanasyndan tapylan galyndylaryň imperator Otto I-niňkidigi genetiki derňewler arkaly tassyklandy. Bu barada alymlar DNK barlaglaryny geçirenlerinden soň habar berdiler....

28.04.2026 17:38
3.1k+

Daşky magnit meýdany bolmadyk täsin magnit döredildi

Daniýaly alymlar täsin bir material – hrom-pirazin (Cr(pyrazine)₃) atly magnit oýlap tapdylar. Onuň adaty magnitlerden esasly tapawutly tarapy, özünde magnit güýji bar bolsa-da, daşyna hiç hili magnit......

27.04.2026 23:19
5.2k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......