Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

  • 27.02.2026 20:58
  • 3.2k+

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär.

Alymlar tirannozawryň ýerde galan yzlaryny, aýaklarynyň gurluşyny, esasanam dabanyny we guýrugyny jikme-jik öwrendiler. Seljermäniň netijesinde, tirannozawryň agramyny ökjesine däl-de, aýagynyň öň tarapyna (daraklygyna) salandygy anyklandy. Şeýle hem, ol çalt hereket etmek üçin äpet ädimleri däl-de, gysga we ýygjam ädimleri ulanypdyr.
Barlaga gatnaşmadyk paleontolog Stiw Brussatte kärdeşleriniň bu täze açyşyny teswirläp, ýyrtyjyny geň galdyryjy bir deňeşdirme bilen ýatlady:

«Bu barlag, hatda iň meşhur T. reksiň hem özüni guşlar ýaly alyp barandygyny, ýagny sekiz tonnalyk towuk ýaly hereket edendigini görkezýär».

Kompýuter modelirlemesi diňe bir ýöriş ýygylygyny däl, eýsem dinozawrlaryň tizligini hem takyklady. Ýaş tirannozawrlar sekuntda 11 metrden gowrak tizlige ýetip bilipdirler. Uly ýaşlylar bolsa has haýal hereket edipdirler. Olaryň tizlik görkezijileri häzirki zaman Komodo aždarhasynyň (waran) tizlik derejesine deňeçerdir.
Alymlaryň çaklamasyna görä, ýaşy we ululygy boýunça tirannozawrlaryň dürli tizlikde hereket etmegi, olaryň dürli görnüşdäki awlary awlaýandygyny görkezýär.


düýn 20:10
1.8k+

Plastik galyndysyny Parkinson keselini bejermek üçin dermana öwürdiler

Edinburg uniwersitetiniň ylmy barlagçylary PET-plastigini Parkinson keselinde ulanylýan «lewodopa» dermanyna öwürmegiň usulyny işläp düzdi. Tehnologiýanyň beýany «Nature Sustainability» žurnalynda neşir edildi...

18.03.2026 14:50
2.5k+

Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar...

17.03.2026 20:58
5.9k+

Amerikaly alymlar 1993-nji ýyldan bäri saklanyp gelýän aşa ýokary geçirijilik rekordyny täzelediler

Hýuston uniwersitetiniň barlagçylary gaty jisimleriň fizikasy ugrunda täze üstünlik gazanandyklaryny mälim etdiler. Alymlar atmosfera basyşynda we minus 122 gradus Selsiý temperaturada elektrik toguny ýitgisiz geçirmäge ukyply bolan aşa ýokary geçiriji material döretdiler...

15.03.2026 19:36
4k+

ILMI merkezi: Er-Riýadda geljekki zehinler üçin täze merkeziň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär

Saud Arabystany Er-Riýadda alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk taslamasynyň täze suratlaryny çap etdi. Mohammed bin Salmanyň (Misk City) adyny göterýän dünýäde ilkinji girdejisiz şäheriň merkezinde ýerleşýän ILMI ylmy-barlag toplumy kem-kemden kemala gelýär...