Äpet ýyrtyjy ihtiozawryň keşbi dikeldildi. Onuň sesi basýan ýüzgüçleri bolupdyr

  • 21.07.2025 13:51
  • 8k+

Paleontologlaryň halkara topary ýura döwrüniň äpet ihtiozawry bolan temnodontozawryň keşbini dikeldip, onuň özboluşly aýratynlygyny ýüze çykardylar. Onuň suwda ýüzýärkä sesi basmaga ukyply ýüzgüçleri bolupdyr diýip, Nature žurnalynda çap edilen barlagyň netijesinde aýdylýar.

Alymlar gadymy deňiz süýrenijileriniň arasynda hakyky ägirdi bolan temnodontozawryň gowy saklanan galyndylaryny öwrenmek üçin alty ýyl sarp etdiler. Süňküň bölekleri Germaniýanyň günorta-günbataryndan tapyldy we birnäçe ýyldan soň olar Şwesiýanyň Lund uniwersitetiniň taslama ýolbaşçysy doktor Ýohan Lindgreniň laboratoriýasyna düşdi.
Paleontologlaryňky şowuna düşdi – olaryň eline diňe bir süňkleriň däl, eýsem ýumşak dokumalaryň hem galyndylary bardy. Bu jandaryň ganata meňzeş ýüzgüji has hem gowy saklanypdyr.
Temnodontozawr 183 million ýyl töweregi ozal deňizlerde ýaşapdyr. Seljermäniň netijesine görä, onuň öň ýüzgüjiniň uzynlygy bir metr töweregi bolup, albatrosyň ganatyna meňzäpdir we soňky çärýek böleginde tutuşlygyna kekirdewükden durupdyr. Kelte aýaklarynyň arka gyralary egrem-bugram şekilli bolup, kekirdewük ösüntgiler bilen örtülipdir, olara "hondrodermler" diýilýär.
Alymlaryň aýtmagyna görä, temnodontozawryň uzynlygy 9-10 metr bolup, oňurgaly haýwanlaryň içinde iň uly gözlüsi hasaplanýar. Gözi futbol topunyň ululygynda bolupdyr. Ýiti gözleri garaňkyda aw etmäge mümkinçilik beripdir.
Bu gözleglere gatnaşan paleontolog Dean Lomaks "Men müňlerçe ihtiozawry gördüm, ýöne muňa meňzeşi hiç duşmady. Bu açyş gadymy haýwanlary dikeltmäge çemeleşmämizi üýtgeder" - diýip, barlaga gatnaşan paleontolog Din Lomaks gürrüň berdi.


düýn 14:39
8k+

Alymlar bedeniň garramaga başlaýan takyk ýaşyny anykladylar

Finlýandiýaly we şwesiýaly alymlar durmuş ýörelgesiniň saglyga iň güýçli täsir edýän döwrüni we garramanyň ilkinji alamatlarynyň haçan ýüze çykýandygyny öwrendiler. Finlýandiýada geçirilen barlaglar bedeniň 36-46 ýaş aralygynda has duýgur bolýandygyny görkezdi...

18.01.2026 16:06
5k+

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...

18.01.2026 15:22
4.9k+

Gadymky möjegiň iýmit galyndylary 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň DNK-syny öwrenmäge kömek etdi

Alymlar Sibir doňaklygynda gatap galan möjegiň aşgazanyndan tapylan et bölegini öwrenmek arkaly, takmynan 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň genomyny täzeden dikeltdiler. Iki aýlyk möjek çagasynyň zepersiz saklanan galyndylary 2011-nji ýylda Sibiriň demirgazyk-gündogaryndaky Tumat obasynyň golaýynda tapylypdy...

18.01.2026 15:13
3k+

Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar...