Äpet ýyrtyjy ihtiozawryň keşbi dikeldildi. Onuň sesi basýan ýüzgüçleri bolupdyr

  • 21.07.2025 13:51
  • 8k+

Paleontologlaryň halkara topary ýura döwrüniň äpet ihtiozawry bolan temnodontozawryň keşbini dikeldip, onuň özboluşly aýratynlygyny ýüze çykardylar. Onuň suwda ýüzýärkä sesi basmaga ukyply ýüzgüçleri bolupdyr diýip, Nature žurnalynda çap edilen barlagyň netijesinde aýdylýar.

Alymlar gadymy deňiz süýrenijileriniň arasynda hakyky ägirdi bolan temnodontozawryň gowy saklanan galyndylaryny öwrenmek üçin alty ýyl sarp etdiler. Süňküň bölekleri Germaniýanyň günorta-günbataryndan tapyldy we birnäçe ýyldan soň olar Şwesiýanyň Lund uniwersitetiniň taslama ýolbaşçysy doktor Ýohan Lindgreniň laboratoriýasyna düşdi.
Paleontologlaryňky şowuna düşdi – olaryň eline diňe bir süňkleriň däl, eýsem ýumşak dokumalaryň hem galyndylary bardy. Bu jandaryň ganata meňzeş ýüzgüji has hem gowy saklanypdyr.
Temnodontozawr 183 million ýyl töweregi ozal deňizlerde ýaşapdyr. Seljermäniň netijesine görä, onuň öň ýüzgüjiniň uzynlygy bir metr töweregi bolup, albatrosyň ganatyna meňzäpdir we soňky çärýek böleginde tutuşlygyna kekirdewükden durupdyr. Kelte aýaklarynyň arka gyralary egrem-bugram şekilli bolup, kekirdewük ösüntgiler bilen örtülipdir, olara "hondrodermler" diýilýär.
Alymlaryň aýtmagyna görä, temnodontozawryň uzynlygy 9-10 metr bolup, oňurgaly haýwanlaryň içinde iň uly gözlüsi hasaplanýar. Gözi futbol topunyň ululygynda bolupdyr. Ýiti gözleri garaňkyda aw etmäge mümkinçilik beripdir.
Bu gözleglere gatnaşan paleontolog Dean Lomaks "Men müňlerçe ihtiozawry gördüm, ýöne muňa meňzeşi hiç duşmady. Bu açyş gadymy haýwanlary dikeltmäge çemeleşmämizi üýtgeder" - diýip, barlaga gatnaşan paleontolog Din Lomaks gürrüň berdi.


düýn 08:44
3.1k+

Şahly kelleçanaklaryň ýygyndysy neandertallarda öz däp-dessurlarynyň bolandygyny görkezdi

Ispaniýanyň merkezinde arheologlar şahly haýwanlaryň kelleçanaklaryndan ybarat bolan, ýörite tertipde ýerleşdirilen 35 sany eksponaty tapdylar. Geçirilen barlaglar bu ýygyndyny neandertallaryň hojalyk maksatlary üçin däl-de, eýsem, ýörite niýet bilen ýygnandygyny we ýerleşdirendigini görkezdi...

düýn 00:09
1.6k+

«Jeýms Webb» teleskopy iň uzakdaky «MoM-z14» galaktikasyny surata düşürdi

Astronomlar «Jeýms Webb» kosmos teleskopunyň kömegi bilen häzirki wagtda mälim bolan galaktikalaryň iň uzakdakysyny tapdylar. «MoM-z14» diýlip atlandyrylýan bu galaktikanyň şuglasynyň Ýer şaryna ýetmegi üçin takmynan 13,5 milliard ýyllyk ýol gerek bolýar...

08.02.2026 19:39
5.4k+

Ilkinji subutnama! Ispaniýada Gannibalyň goşunyna degişli söweşjeň piliň süňki tapyldy

Ispaniýanyň günortasynda arheologlar Gannibalyň goşunyna degişli söweşjeň piliň süňküni tapdylar. Bu tapyndy Ikinji Puni urşunda şol haýwanlaryň ulanylandygynyň ilkinji gönümel hem maddy subutnamasy boldy. Süňk, aslynda 2020-nji ýylda gadymky Kordobadaky Kolina-de-los-Kemados şäherçesindäki köne iberiýa obasynyň ýykyk diwarynyň aşagyndan tapylypdy...

07.02.2026 22:33
6.9k+

Yrakda Aleksandr Makedonskiniň ýiten şäheriniň anyk ýeri kesgitlendi

Yragyň günortasynda ylmy gözlegçiler Aleksandr Makedonskiý tarapyndan esaslandyrylan port şäheri — Tigrdäki Aleksandriýanyň ýerleşýän ýerini anyklamagy başardy. Ol asyrlaryň dowamynda ýazuw çeşmelerinden mälim bolsa-da, birmeňzeş atly birnäçe şäheriň bolmagy sebäpli, onuň anyk ýerleşýän nokady jedelli mesele bolup galypdy...