Ýantar daşynda ýaşy 40 million ýyla golaý bolan gadymy tarakan tapyldy

  • 29.06.2025 13:27
  • 7k+

Kaliningraddaky “Ýantar kombinatynda” (RF-niň “Rosteh” döwlet korporasiýasyna degişli) 35–40 million ýyl mundan ozalky döwre degişli gadymy ýabany tarakan saklanýan täsin ýantar daşy tapyldy. Bu seýrek duş gelýän inklýuziýa 2-nji awgustda Moskwada geçiriljek AmberForum’25 halkara forumynyň çäklerinde guraljak täsin ýantarlar auksionynda esasy lotlaryň biri bolar.

7 gram agramy bolan ýantar bölegi 41x21 mm ölçegde bolup, onuň içinde taryhy ýabany tarakan ajaýyp ýagdaýda saklanan: onuň ganatlary, aýaklary we kelle bölegi dolulygyna görünýär. Bu gadymy mör-möjek häzirki tropik sebitlerde duş gelýän görnüşlere meňzeýär, ýöne häzirki zamandaky tarakanlar bilen deňeşdirilende düýpgöter başga görnüşdir diýip, alymlar belleýärler. Ol relikt agajynyň galyndysynda gatap galyňdyr.
Gemolog hünärmeni Anna Dugina şeýle diýýär:

“Bu soňky bäş ýylyň dowamynda tapylan iň uly ýabany tarakan bolup, onuň ýerleşişi hem örän üstünlikli. Inklýuziýa daşyň ýüzüne ýakyn ýerleşýär, ýöne ýeterlik çuňlukda. Bu bolsa daşy gaýtadan işläp, ýabany tarakana zeper ýetirmezden ony ýüze çykarmaga mümkinçilik berdi”.

Tapylan nusga diňe bir alymlaryň däl, eýsem seýrek taryhy tebigy serişdeleriň kolleksionerleriniň hem uly gyzyklanmasyny döredýär. Şeýle janly saklanyşy bolan mör-möjek inklýuziýasy dünýä derejesinde ylmy ähmiýete eýe bolup biler.


16.01.2026 15:17
4.8k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.8k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.4k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.4k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...