Şwesiýanyň Lund uniwersitetiniň alymlary giçki orta asyr döwründe maýyplaryň uzak möhletli we ýokary hilli bejergi alyp bilendiklerini anykladylar. Bu barada Open Archaeology žurnalynda çap bolan makalada aýdylýar.
1980-nji ýyllarda geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleri wagtynda Şwesiýanyň Lund şäherindäki orta asyr gonamçylygyndan 1300-1536-njy ýyllar aralygynda ýaşap geçen adamyň süňkleri tapyldy. Ol çen bilen 30 ýaşynda aradan çykypdyr. Galyndylary öwrenip, hünärmenler onuň 20 ýaşyndaka atyň depmegi ýa-da agyr bir zadyň gaçmagy netijesinde agyr şikes alandygyny, ýagny çep dyzynyň döwlendigini anykladylar. Şondan soň ol ömrüniň ahyryna çenli pişekli ýa-da biriniň kömegine daýanyp hereket edipdir.
Orta asyr Skandinawiýada maýyplara nähili ideg edilendigine düşünmek üçin alymlar osteologiki derňewi we "şahsyýet 2399" diýlip kesgitlenen galyndylary 3D şekillendirmek kararyna geldiler. Netijeler garaşylmadyk bolup çykdy - bu adama dowamly, üstesine-de, öz döwrüniň çelgisi boýunça ýokary hilli bejergi berlipdir we ideg edilipdir.
Lukmançylyk kömegi lawanda ýagy bilen agyryny aýyrmaklygy, ýarany yzygider arassalamaklygy, osteomiýeliti (süňkleriň çişmegi) bejermekligi we iriňi aýyrmak üçin hirurgiki amallary öz içine alypdyr.
Emma beýle lukmançylyk kömegi az adam üçin elýeterli bolupdyr. Adamyň şikesden soň takmynan on ýyl ýaşandygyny göz öňünde tutup, barlagçylar onuň jemgyýetde ýokary orny eýeländigine ynanýarlar. Muny jaýlanan ýeri hem tassyklaýar, ol baý raýatlar üçin artykmaçlyk bolan ybadathana diňiniň düýbünde jaýlanypdyr.
Şol döwürde bar bolan ters düşünjelere we kemsitmelere garamazdan (maýyplyk ylahy jeza bilen baglanyşykly bolup biler), käbir ýagdaýlarda jemgyýetiň ýokary gatlagyna degişli agyr hassalar diňe bir duýgudaşlyga däl, eýsem çylşyrymly lukmançylyk kömeklerine-de bil baglap bilipdirler.
