Garwardda demokratiýanyň düýbüni tutan ilkinji resminamalaryň biri ýüze çykaryldy

  • 19.05.2025 17:17
  • 2.3k+

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda Garwardyň hukuk mekdebiniň kitaphanasynda 80 ýyl saklanan we Azatlyklaryň beýik hartiýasynyň nusgasy hasaplanyp gelen golýazmanyň asyl nusgadygy kesgitlenildi. Bu barada The Guardian neşiri habar berýär.

Bu resminama 1946-njy ýylda hukuk mekdebi tarapyndan 27 dollara satyn alnypdyr. Onuň gelip çykyşy näbelli bolmagynda galansoň, nepis göçürme hasaplanypdyr.
Golýazmanyň hakykydygyny Londonyň Patyşalyk kollejiniň orta asyr taryhy boýunça professory Dewid Karpenter tassyklady. Ol resminama Garwardyň onlaýn ýygyndysynda duş geldi we ol 1300-nji ýylda korol Eduard I tarapyndan çykarylan ýedi hartiýanyň biridir diýip çaklady. Resminamanyň hakykylygyny barlamak üçin ol Gündogar Angliýa uniwersitetindäki kärdeşi bilen birnäçe synaglary geçirdi.
Onuň pikirine görä, bu düzgünnama 1300-nji ýylda Kambriýadaky Applbi şäheriniň öňki mejlis etrabyna berlipdir. Bu göçürme häzirki wagtda dünýäniň iň gymmatly golýazmalarynyň biri diýlip atlandyrylýar.
Azatlyklaryň beýik hartiýasy Angliýada 1215-nji ýylda kabul edildi. Ol monarhyň ygtyýaryny çäklendirýärdi we asylzadalaryň we erkin adamlaryň hukuklaryny berkidýärdi. Bu resminama demokratiýanyň we adam hukuklarynyň ösüş taryhynda ilkinji we iň möhüm namalaryň biri hasaplanýar.


13.05.2026 23:14
5k+

Rimlileriň gämileri nädip suw geçirmän uzak aralyga ýüzüp bilipdir?

Horwatiýanyň kenarlarynda 2200 ýyl mundan ozal gark bolan «Ilowik-Paržine 1» rim gämisiniň öwrenilmegi alymlara diňe bir suwdan goragyň nädip üpjün edilendigini däl, eýsem ondan has çuňňur maglumatlary almaga......

12.05.2026 08:11
3.4k+

Reňkli plastikleriň tozany atmosferany aşa gyzdyryp başlady

Hytaýyň we ABŞ-nyň alymlarynyň bilelikde geçiren barlagy atmosferadaky reňkli plastik bölejikleriniň howanyň üýtgemegine çaklanyşyndan has güýçli täsir edýändigini ýüze çykardy. Barlagyň beýany Nature Climate......

11.05.2026 11:45
2.3k+

Barlag: Internetdäki anonimlik ýaşlaryň özüne erk ediş derejesini peseldýär we agressiýany artdyrýar

Internetde anonimlik aýdylýan sözler üçin jogapkärçiligi ep-esli peseldýär we ýaşlaryň arasynda özüňe erk etmegiň derejesini gowşadýar, sözde haýbat atmagyň we trollingiň artmagyna sebäp bolýar....

08.05.2026 01:02
5.1k+

Alymlar şäher guşlarynyň erkeklerden däl-de, aýallardan has gorkýandygyny anykladylar

Biologlaryň halkara topary şäher guşlarynyň adamlary jynsyna görä kabul edýändigini anykladylar. Şoňa görä, guşlar aýallara has atiýaçly çemeleşýärler we erkeklere garanyňda, olaryň özlerinden daşrakda......