Iň gadymy arz-şikaýatyna 4 müň ýyl: gaharly alyjy arzyny palçyk tagtasynda ebedileşdiripdir

  • 15.04.2025 00:01
  • 9.4k+

B.e.öň 1750-nji ýylda Mesopotamiýanyň ýaşaýjysy tarapyndan hili pes haryt üçin ýazylan şikaýat arzasy taryhda iň gadymylaryň biri hasaplanýar. Onuň awtory Nanni söwdagär Ea-nasirden satyn alan mis tokgalarynyň hilinden nägile bolupdyr. Bu artefakt barada giňişleýin makala bilen ScienceAlert neşiri paýlaşdy.

Öz nägileligini Nanni 11,6 x 5 sm ululykdaky palçykdan ýasalan tablisada galdyrdy. Şikaýatyň teksti tablisanyň iki tarapyna-da ýazylypdyr. Akkad dilinden terjime Adolf Leo Oppengeým tarapyndan edildi. Ol 1967-nji ýylda ony özüniň “Mesopotamiýadan hatlar” kitabynda neşir etdi.
Görnüşi ýaly, Nanni haryt üçin öňünden tölän bolsa gerek. Harydy alanda bolsa ony mis tokgalarynyň hili lapykeç eden bolmaly. Ol birnäçe gezek söwdagäre öz adamlaryny iberip, puluny yzyna gaýtaryp bermegi talap edýär, ýöne bu netije bermeýär. Nanniniň aýtmagyna görä, söwdagär ilçiler bilen gödek gürleşip, olaryň özüni gödeklikde aýyplapdyr. Alyjy indi mis tokgalaryny diňe öz howlusynda barlajakdygyny aýtdy. Dawanyň nähili çözülendigi belli däl.
Gyzykly ýeri, bu tablisa Ea-nasiriň öýünde tapyldy. Ol ýerde başga müşderileriň hem arzalary bardy – söwdagär olaryň ählisini saklap galan bolmaly. Ýöne Nanniniň nägileligi, ähtimal, iň ýitisi we iň irkisi bolsa gerek. 


30.03.2026 17:05
9.4k+

Bagt puldamy? Alymlar muňa «ýok» diýmedi

Häzirki döwürde adam üçin puluň ähmiýeti soňky 30–50 ýyldakyndan has ýokarlanypdyr. Kaliforniýa ştatyndaky uniwersitetiň professory Jin Twenge tarapyndan geçirilen täze barlaglar şeýle netijäni orta çykardy....

25.03.2026 15:22
3.6k+

Aýdym islegi bilen akyl derejesiniň arasyndaky baglanyşyk anyklandy

Mýunhendäki Lýudwig-Maksimilian uniwersitetiniň alymlary adamyň saz saýlawy bilen onuň aň ösüşiniň arasyndaky baglanyşygy ýüze çykardylar. Gözlegiň netijeleri Journal of Intelligence žurnalynda çap edildi. Ylmy barlaga 185 meýletinçi gatnaşdy...

24.03.2026 10:52
5.5k+

Barlaglar ýaşlykdaky uky tertibiniň dowamlylygy bilen uzak ýaşamagyň arasyndaky baglanyşygy ýüze çykardy

Käwagt iň ýönekeý endiklerimiz biziň pikir edişimizden has möhüm bolup bilýär. Science žurnalynda çap edilen täze ylmy tejribe uka täzeçe garamaga mejbur edýär. Oňa görä, ýaşlykdaky uky tertibi adamyň geljekde näçe ýaşajakdygyny kesgitläp biler...

23.03.2026 15:21
6.5k+

Doňdurylan syçanlar bilen geçirilen synag baky ýaşaýyş hakda täze jedeliň döremegine sebäp boldy

“Geljegiň hatyrasyna doňmak” baradaky gürrüňler köpden bäri ylmy gözlegleriň, jedelleriň we hatda tankytlaryň temasy bolup gelýär. Şeýle-de bolsa, laboratoriýada alymlar janly beýnini saklamaga synanyşyklarda näderejede uzaga gidip boljagyny seresaplylyk bilen barlamagy dowam etdirýärler...