NASA polýar şöhlelenmeleriniň atmosfera täsirini öwrenmek üçin Alýaskadan raketalary uçurar

  • 25.03.2025 10:42
  • 2k+

NASA atmosferanyň ýokarky gatlaklaryny öwrenmek üçin Alýaskadaky Poker-Flet poligonyndan üç raketa uçurmagy meýilleşdirýär. AWESOME missiýasy alymlara polýar tolkunlarynyň atmosferany nädip gyzdyrýandygyna we hemralara hem GPS-ä täsir edýändigine düşünmäge kömek eder.

Missiýanyň çäklerinde bir dört basgançakly we iki sany iki basgançakly raketa uçurylar. Olar 6-njy aprele çenli üç sagat aralyk bilen uçurylar. Iň uly raketa dürli reňkli snarýadlary goýberer we olar demirgazyk Alýaskanyň ähli ýerinde görner.
Missiýa Ferbenksdäki Alýaska uniwersitetiniň (UAF) kosmos fizikasynyň professory Mark Konde ýolbaşçylyk edýär. Uniwersitetiň onlarça aspiranty bu hadysa ştatyň dürli nokadyndan syn eder.
Ylmy gözlegçileriň jogap bermek isleýän esasy soragy: şöhlelenmelerden gelýän ýylylyk nirä gidýär? Alymlar howanyň ýokary hereket edýändigini ýa-da kese üýtgemeleri ýüze çykarýandygyny bilmek isleýär.

“Haçan-da polýar şöhlelenme gözegçilikden çykyp, atmosfera köp ýylylyk goýberende, bu ýylylygyň haýsy bölegi howanyň ýokary hereket etmegi, haýsysy kese hereket üçin sarp edilýär” – diýip, Konde sorag bilen ýüzlenýär.

Ilkinji iki raketa 50 we 110 mil belentlikde ýeli we tolkunlary hasaba alar. Üçünjisi 68-den 155 mile çenli derejelerde maglumatlary ýygnar.
Netijeler alymlaryň kosmos howasy baradaky düşünjesini üýtgedip biler.


düýn 23:57
158

Blue Origin kompaniýasy New Glenn raketasyny ilkinji gezek gaýtadan uçurdy

Blue Origin kompaniýasy 19-njy aprelde uçurylanda New Glenn raketasynyň birinji basgançagyny ilkinji gezek gaýtadan ulandy. Bu raketanyň üçünji missiýasy mahalynda boldy....

19.04.2026 23:37
3.9k+

Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň......

19.04.2026 23:10
1.5k+

Fizikler taryhda ilkinji gezek bölejikleriň boşlukdan döreýşini hasaba aldylar

ABŞ-nyň Brukheýwen milli barlaghanasynyň fizikleri bölejikleriň wakuumdan nähili döräp bilýändigine ilkinji gezek janly şaýat boldular. Bu tejribe ýokary energiýaly protonlaryň biri-biri bilen çakyşdyrylýan......

19.04.2026 19:23
4.1k+

Hytaýly alymlar göze zeper ýetirýän howply wirusy ýüze çykardylar

Hytaýdaky alymlar ölüm howply ýapyk görnüşli nodawirusy (CMNV) dowamly gipertoniki wirusly uweite sebäp bolujy hökmünde anykladylar, bu bolsa çişmä we gözüň içinde gan basyşyň ýokarlanmagyna sebäp bolýan......