Garynjalarda agalygy eýelemegiň täsin taktikasy ýüze çykaryldy

  • şu gün 20:51
  • 742

Ýaponiýaly alymlar garynjanyň käbir görnüşleriniň başga koloniýalary eýelemek üçin ulanýan täsin mehanizmini ýüze çykardylar. Görnüşine görä, käbir korolewa-basyp alyjylar himiki ýaragy ulanyp, işçi garynjlary aldaw bilen öz urugbaşyny ýok etmäge mejbur edýärler we onuň ýerini eýeleýärler.

Barlagçylar urkaçy sary bag garynjalarynyň (Lasius flavus) ýapon bag garynjanyňky ýaly başga koloniýalara nähili aralaşýandygyny synladylar. Parazit-ene ilki bilen koloniýanyň işçi şahslary bilen aragatnaşyk saklamak arkaly onuň ysyny özleşdirýär we höwürtgä girýär. Hakyky enäni tapan basyp alyjy onuň üstüne kislota pürkýär. Bu himiki signal işçi garynjalary öz urugbaşyna hüjüm etmäge iterýär. Kanuny urugbaşynyň ýogalmagyndan soň, parazit ýumurtga goýmaga başlaýar, işçi garynjalar bolsa ony täze hökümdar hökmünde kabul edýärler.
Täsiriň şuňa meňzeş strategiýasy öň haýwanat dünýäsinde nämälimdi. Sosial parazitizm — bir görnüşiň başga bir görnüşiň serişdelerini we işçi güýjüni ulanýan hadysasy — garynjanyň arasynda seýrek zat däl. Emma beýle çylşyrymly himiki aldaw ülňüsi ilkinji gezek beýan edilýär.


26.11.2025 11:15
2k+

Türkmen alymlary alunitiň, tozganyň we rozmariniň binýadynda fitomineral bejeriş gelini işläp taýýarladylar

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Intellektual eýeçilik boýunça döwlet gullugy «Alunitiň, tozganyň (Taraxacum officinale) we rozmariniň (Rosmarinus officinalis) fitomineral bejeriş geli» atly işläp taýýarlamak tehnologiýasyna awtorlyk hukugyny bellige aldy...

26.11.2025 10:04
1.9k+

Garaharsaň hatda adatdan daşary kosmos şertlerinde-de ýaşaýşa ukyply bolup çykdy

Physcomitrium patens garaharsaň (moh) görnüşiniň sporalary Halkara kosmos stansiýasynyň daşynda dokuz aý bolandan soň hem ýaşaýşa ukyply bolup galdy. Kosmosda wagty olar wakuuma, temperatura üýtgemelerine, mikrograwitasiýa, ultrabenewşe şöhlelerine we kosmos radiasiýasyna sezewar boldy diýlip, iScience žurnalyndaky täze makalada aýdylýar...

24.11.2025 13:51
6.6k+

Alymlar Santorinidäki 25 müňden gowrak ýertitremäniň sebäbini anyklady

Şu ýylyň başynda Santorini grek adasynda köpüsiniň ululygy 5 baldan geçýän onlarça müň ýertitreme bolup geçdi. Indi birnäçe aýdan soň alymlar bu hadysanyň sebäbini anyklady – ol magmanyň, ýagny erän dag jynsynyň ýerasty hereketi boldy diýip, Bi-bi-si habar berýär...

24.11.2025 13:43
3.8k+

Halkara nebit we gaz uniwersitetinde ýaşlaryň arasynda robot tehnikasy boýunça bäsleşik geçirildi

21-22-nji noýabrda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetinde ýaşlaryň arasynda robot tehnikasy boýunça bäsleşik geçirildi. Bilim ministrligi tarapynda guralan bu bäsleşige Türkmenistanyň dürli künjeginden ýaşlaryň 300-e golaýy öz taýýarlan robotlary bilen gatnaşdy...