3,5 million ýyl ozal ýaşap geçen adamlaryň esasan ösümlikler bilen iýmitlenendigi ýüze çykaryldy

  • 24.01.2025 12:25
  • 3.9k+

Maks Plank Jemgyýetiniň himiýa instituty bilen Witwatersrand uniwersitetiniň alymlarynyň geçiren barlaglary Günorta Afrikada 3,5 million ýyl ozal ýaşap geçen awstralopitekleriň et bilen gaty seýrek iýmitlenendigini, gündelik iýmit rasionlarynda esasan ösümliklerden düzülen iýmitleriň agdyklyk edendigini görkezýär. Bu barlagyň netijeleri, Science žurnalynda çap edildi.

Günorta Afrikanyň Sterkfonteýn gowagynda tapylan ýedi sany gadymy adamlaryň galyndylaryndan alnan diş emalynyň analizi, olaryň esasan ösümlikler bilen iýmitlenendigini subut edýär.
Barlag geçirmek üçin alymlar süýdemdirijileriň bedenindäki iň berk dokuma bolan diş emalynda saklanyp galan azot izotoplaryny analiz etdiler.
Şol döwürdäki beýleki jandarlar bilen deňeşdirilende, awstralopitekleriň diş emalyndaky azot izotoplarynyň gatnaşygy ot iýýänleriňkä gabat gelýär we et iýýänleriňkiden aýdyň tapawutlanýar. Alymlar, awstralopitekleriň käwagt haýwan beloklary bilen, meselem, ýumurtga ýa-da termit bilen iýmitlenendigini inkär etmeseler-de, täze maglumatlar olaryň yzygiderli aw eti iýmändiklerini görkezýär.
Bu açyş et iýmegiň adam beýnisiniň ösüşinde möhüm rol oýnandygy baradaky gipotezany şübhe astyna alýar. Alymlar gadymy adamlaryň iýmit rasionyna etiň haçan goşulandygyny has takyk anyklamak üçin, beýleki sebitlerden tapylan galyndylary hem analiz etmegi meýilleşdirýärler.


20.05.2025 14:40
3.1k+

Alymlar kebelekleriň howada nädip gaýyp saklanyp bilýändiklerini düşündirdiler

Beýhan uniwersitetiniň alymlary kebelekleriň uçuşyna gözegçilik edip, olaryň howada gülleriň depesinde nädip gaýyp durmagy başarýandyklaryny anykladylar. Bu açyş ýyladyşhanalarda ösümlikleri tozanlandyrmaga we barmasy kyn ýerlere girmäge ukyply mikrodronlary döretmekde gerekli bolup biler diýip, Science Daily habar berýär...

20.05.2025 14:36
2.2k+

Ähli janly-jandarlaryň juda gowşak ýagtylyk bölüp çykarýandygy ýüze çykaryldy

Kanadanyň Kalgari uniwersitetiniň we Milli gözleg geňeşiniň barlagçylary ähli janly-jandarlaryň hemişe örän gowşak we göze görünmeýän ýagtylyk bölüp çykarýandygyny ýüze çykardylar. Bu hadysa «örän gowşak foton şöhlelenmesi» (UPE) diýlip atlandyrylýar...

20.05.2025 14:30
6.5k+

Kanadada “garynjygy” bolan üç gözli deňiz ýyrtyjysyny tapdylar. Ol 506 million ýyl ozal ýaşap geçipdir

Manitoba muzeýiniň we Patyşalygyň Ontario muzeýiniň paleontologlary Kanadadaky Býorjess slaneslerinde deňiz ýyrtyjysynyň täze görnüşini tapdylar. Tapyndynyň ýaşy 506 million ýyl diýip, Royal Society Open Science žurnalyndaky çap edilen barlaga salgylanýan Phys...

20.05.2025 07:44
7.3k+

Awstraliýaly alymlar plastik aýnalaryny ulanyp, Gün energiýasyny öndürmegiň çykdajysyny 40% peseltdiler

Awstraliýaly alymlar Gün energiýasynyň öndürilişiniň çykdajysyny 40% azaldyp biljek ýeňil plastik aýnalary işläp taýýarladylar. Ilkibaşda awtoulaglar üçin işlenip düzülen tehnologiýa indi oba hojalygynda we senagatda çykdajylary peseltmäge, şeýle hem uglerod zyňyndylaryny azaltmaga ýardam berer diýip, «New Atlas» neşiri habar berýär...