2025-nji ýylyň 20-nji ýanwarynda Hytaýyň EAST (Experimental Advanced Superconducting Tokamak) eksperimental termoýadro reaktory elektron plazmany saklamak boýunça täze rekord goýdy. Reaksiýa 1066 sekunt dowam etdi, bu bolsa öňki rekorddan üç esse diýen ýaly uzak boldy. Şol wagtyň dowamynda plazmanyň temperaturasy takmynan 100 million °C töwereginde bolup, bu Günüň ýadrosyndan alty esse ýokarydyr diýip, Global Times neşiri habar berýär.
EAST reaktory ozalky rekordyny 2023-nji ýylyň aprel aýynda goýupdy. Şol synanyşykda termoýadro reaksiýasy 403 sekunt dowam edipdi.
Gün ýaly ýyldyzlarda termoýadro reaksiýasyny başlatmak üçin aşa ýokary temperatura zerur däl. Günüň ýadrosynyň temperaturasy “bary-ýogy” 15 million °C. Wodorod ionlarynyň birleşip, geliý sintezine başlamagy üçin, atomlaryň ýadrolary ýakynlaşyp, güýçli ýadro täsiriniň kömegi bilen elektrik itergisini ýeňip geçmeli. Temperatura bilen bir hatarda, Günüň dartyş güýji we onuň köp mukdardaky massasy bu prosese kömek edýär.
Ýerde bolsa reaktoryň kamerasynda beýle basyşy döredip bolmaýandygy üçin, temperaturany aşa ýokarlandyryp ýadrolara “basgy edilýär”. Hytaý alymlarynyň aýtmagyna görä, reaksiýany Ýerde başlatmak üçin 100 million °C hem ýeterlik däl.
EAST reaktory kamerada 18 minuda barabar 100 million °C temperaturany saklady. Bu rekord reaktoryň (plazmanyň) durnuklylygyny saklamak nukdaýnazaryndan we reaktor bilen işleşmegiň hem-de materiallaryň ulanylyşynyň tehnologiýalaryny işläp düzmekde möhüm ädim bolup durýar.
