Alymlar adamzadyň ýowuz howa şertlerine haçan uýgunlaşandygyny anykladylar

  • 22.01.2025 12:49
  • 8.6k+

Kanada, Ispaniýa, Tanzaniýa we beýleki ýurtlardan halkara antropologlar topary Homo erektusyň (dik ýöreýän adamyň) çöl howa şertlerinde ýaşamak ukybyny haçan öwrenendigini ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri Communications Earth & Environment ylmy žurnalynda çap edildi.

Homo erectus häzirki zaman adamlaryň iň gadymy göni ata-babalarynyň biri hasaplanýar. Homo erectus, takmynan, 2 million ýyl ozal Gündogar Afrikada peýda bolupdyr we dürli çaklamalara görä mundan 400 müň – 100 müň ýyl ozal nesli tükenip ýok bolupdyr.
Täze geçirilen barlagda topar Tanzaniýanyň Engaji Nanýori sebitiniň çäklerinde irki gominidleriň ýaşan ýerlerindäki arheologiki, geologiki we paleoklimatiki maglumatlary topladylar. 1,2 million – 1 million ýyl ozal bu sebitde özboluşly ösümlik örtügi bolan ýarym çöl şertleri höküm sürüpdir.
Netijeler, Homo erectus toparlarynyň bu ýerde ýaşandygyny, gurak howa şertlerine kem-kemden uýgunlaşandygyny, süýji suw çeşmelerine gaýdyp gelendiklerini we et böleklerini has netijeli kesmek üçin kesgir daş gurallaryny ýasandyklaryny görkezýär.
Alymlaryň pikirine görä, bu açyş öňki çaklamalary ret edýär. Mundan ozal diňe Homo sapiensler (akylly adam) ýowuz howa şertlerinde ýaşap bilipdir diýlip çaklanylýardy. Emma täze maglumatlar, Homo erectus görnüşiniň hem ýowuz şertlerde ýaşamagy başarandygyny görkezýär.


düýn 15:50
2.7k+

Floridada kenara zyňylan girdenek kaşalotlarda bakteriýanyň nämälim görnüşleri ýüze çykaryldy

Floridanyň Atlantik uniwersitetiniň ýanyndaky Harbow-Branç okeanografiýa institutynyň hünärmenleri girdenek kaşalotlaryň organizmlerinde Helicobacter urugyna degişli, ylma ozal nämälim bolan üç sany bakteriýa genotipini tapdylar...

20.02.2026 14:55
4.7k+

Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok...

19.02.2026 22:40
4.9k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

18.02.2026 19:30
4.9k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...