Ierusalimde ilkinji gezek assiriýa ýazgysy tapyldy

  • 29.10.2025 13:04
  • 5k+

Ierusalimde gazuw işlerini alyp barýan arheologlar möhüm tapyndyny ýüze çykardylar: olar, takmynan,  2700 ýyllyk kiçijik kerpiç bölegini – assiriýa klin ýazgysy bilen bezelen bölegi – tapdylar. Bu tapyndy gadymy şäheriň taryhynda ilkinji gezek şeýle ýazgyň ýüze çykarylandygyny görkezýär. Ýazgy akad dili bilen ýazylan bolup, Assiriýa patyşalygynyň köşgi bilen Ýahuda patyşalygynyň arasyndaky resmi hat alyşmalaryň seýrek subutnamasydyr. Ol ilkinji ybadathananyň döwründäki syýasy we diplomatik durmuşa täzeçe garamaga mümkinçilik berýär.

Tapyndy barada Ysraýylyň Gadymyýetler müdirligi (IAA) hem-de «Dawid şäheri» gazuw topary habar berdi. Olar bu bölegi b.e. öňki VIII–VII asyrlara degişli toprak gatlagyndan tapdylar. Ölçegi 2,5 sm bolan bu bölek, ähtimal, patyşanyň hatynyň möhüri ýa-da Assiriýadan Ierusalime iberilen ýüküň ýazgysy hökmünde ulanylypdyr. Gazuw işleriniň ýolbaşçysy doktor Aýala Zilberşteýn bu ýazgyny Ierusalimde ilkinji assiriýa ýazgysy diýip atlandyrdy. Onuň sözlerine görä, bu tapyndy Assiriýa imperiýasy bilen Ýahuda patyşalygynyň resmi gatnaşyklarynyň bardygyny tassyklaýar we şol döwürde Assiriýanyň Ierusalime edýän täsirini hem-de onuň halkara syýasatyndaky ornuny has giňden düşündirýär.

Assiriýologlaryň barlaglarynyň görkezmegine görä, bu bölek patyşanyň resmi hatlaryna basylýan «bulla» diýilýän palçyk möhüriň bir bölegi ekeni. Tekstde «arabalaryň ýolbaşçysy» diýen ýokary wezipeli assiriýa wekiliniň ady hem-de aýyň birinji güni bolan Aw aýy agzalýar. Şol gün salgytlaryň tölenmeli ýa-da administratiw meseleleriň çözülmeli möhleti hökmünde ulanylypdyr.
Himiki we petrografik barlaglaryň netijesine görä, bu bölek Ýahudada däl-de, Tigriň basseýnindäki ýerlerden, ýagny Ninwe, Aşşur ýa-da Nimrud şäherleriniň golaýyndaky ýerlerden gelen palçykdan ýasalan. Bu bolsa möhüriň Assiriýada döredilip Ierusalime getirilendigini görkezýär we iki döwletiň arasyndaky dolandyryş gatnaşyklarynyň subutnamasydyr.
Ylym adamlary bu tapyndyny öwrülişikli diýip atlandyrýarlar: ol Ierusalimiň gadymy Gündogaryň geosyýasy ulgamynda işjeň orun eýeländigini we şeýle diplomatik hat alyşmalaryň şol döwrüň syýasatynda uly ähmiýete eýedigini görkezýär.


düýn 22:40
1.4k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

18.02.2026 19:30
4.5k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...

18.02.2026 12:14
4.1k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

17.02.2026 15:59
3.1k+

Kosta-Rikada 40 000 ýyl öň ýaşan mastodontyň we äpet ýaltajanyň süňkleri tapyldy

Kosta-Rikaly barlagçylar takmynan 40 000 ýyl ozal ýaşan mastodontyň we äpet ýaltajanyň galyndylaryny ýüze çykardylar. Ýerli häkimiýetiň wekilleri bu tapyndy ýurtda soňky onýyllyklaryň dowamynda ýüze çykarylan iň uly paleontologik tapyndydygyny mälim etdiler...