Arheologlar Gibraltardaky Wangard gowagynda 65 000 ýyl mundan ozal neandertallaryň şepbigi gaýtadan işlemek üçin guran gadymy ojagyny tapdylar diýip, ScienceDirect habar berýär.
Bu gurluş diametri 22 sm we çuňlugy 9 sm bolan tegelek çukurdan ybarat. Geçirilen derňewleriň netijelerine görä, gurluş ýelim şepbigini ýasamak üçin ladan ýapraklaryny gaýtadan işlemekde ulanylanylypdyr.
Gözlegçiler ojakda kömür, bölekleýin ýakylan ladan, sowadylan ösümlik şepbiginiň ownuk kristal böleklerini we ojakda ýerli gyrymsy agaçlaryň inçe şahalaryny tapdylar.
Gadymy adamlar çukury ýapraklar bilen dolduryp, olaryň üssüni çyg gum we guano garylan toprak bilen örten bolsalar gerek. Pes kislorod şertlerinde 150°C-e çenli gyzdyrylanda ýapraklar goýy goňur şepbigi bölüp çykarypdyrlar. Bu şepbik agaç naýzalara daş peýkamy dakmak üçin ulanylypdyr.
Gipotezany tassyklamak üçin alymlar bu prosesi täzeden gaýtalap gördüler. Olar dört sagadyň içinde iki nusgany üpjün etmek üçin ýeterlik şepbik öndürdiler.
Bu proses iki adamyň gatnaşmagyny talap etdi: biri oda gözegçilik edýär, ikinjisi – ýapraklara. Bu açyş neandertallaryň diňe bir inženerçilik we temperatura gözegçilik etmek ukybyny görkezmän, eýsem olaryň topar bolup işläp bilmek ukybyny hem görkezýär.
