Barlaglar: ýat diňe beýnä däl, bedeniň ähli öýjüklerine mahsus bolup biler

  • 19.11.2024 11:59
  • 3.1k+

Nýu-Ýork uniwersitetiniň alymlary tarapyndan geçirilen täze barlag ýadyň diňe beýnä häsiýetli däldigini subut etdi. Nature Communications-de çap edilen makalada - gaýtalamak arkaly öwrenmek bedeniň ähli öýjükleri üçin esasy bolup biler - diýip bellenýär.

Neýrobiolog alym Nikolaý Kukuşkin: "Öwrenmek we ýatlamak adatça beýni bilen baglanyşyklydyr, ýöne biziň barlagymyz bedenimizdäki beýleki öýjükleriň hem öwrenmäge we ýatlamalary döretmäge ukyplydygyny subut edýär" – diýip nygtaýar.

Barlaghana şertlerinde barlagçylar beýnä degişli däl öýjükleri himiki impulslara sezewar etdiler. Netije bu öýjüklerde ýadyň emele gelmegi bilen baglanyşykly genleriň işjeňleşendigini görkezdi.

"Üç minutlyk impuls “ýadyň genini" bary-ýogy birki sagat we dört impuls bolsa birnäçe günlük işjeňleşdirdi " – diýip, alym belledi.

Kukuşkiniň sözlerine görä, bu açyşlar ýat bilen baglanyşykly keselleri öwrenmäge bolan çemeleşmäni üýtgedip, olary bejermegiň usullaryny kämilleşdirip biler.

“Ýat diňe beýnide däl, eýsem tutuş bedenimizde bar. Bedeni bütewi ýat ulgamy hökmünde göz öňünde tutmalydyrys. Mysal üçin, aşgazan asty mäzimiziň sagdyn ganyň glýukoza derejesini saklamak üçin öňki naharlarymyzy ýada salmagyny ýa-da himiýa bejergisiniň görnüşini ýada salýan rak öýjügini göz öňüne getiriň "-diýip, alym netije çykardy.


düýn 16:31
1k+

Alymlar 700°C gyzgynlykda işlemäge ukyply çip döretdiler

Günorta Kaliforniýa uniwersitetiniň inženerleri 700 dereje gyzgynlyga çenli bökdençsiz işlemäge ukyply elektron enjamyny işläp düzdüler. Bu täsin açyş baradaky makala Science žurnalynda çap edildi....

21.04.2026 16:43
2.4k+

«Ylmy Oskar»: Körlüge garşy gen terapiýasyny döredijiler $3 mln möçberinde baýraga mynasyp boldy

Molekulýar biolog Jin Bennet, oftalmolog Albert Maguaýr we lukman, professor Ketrin Haý nesilden-nesle geçýän körlügi bejermekde ulanylýan we ABŞ-da ilkinji tassyklanan gen terapiýasyny işläp düzendikleri......

21.04.2026 10:16
2.3k+

Antibiotikleriň ýerine wiruslar: mergen bakteriýalar howply infeksiýalara garşy göreşde has netijelidigini subut etdi

Bakteriýalaryň antibiotiklere garşy durnuklylygy artýan mahalynda, alymlar mikroorganizmleri öldürýän tebigy wiruslar bolan bakteriofaglary däp bolan bejerginiň iň geljegi uly alternatiwasy hökmünde göz öňünde......

19.04.2026 23:37
4.6k+

Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň......