Beýik Britaniýaly we şweýsariýaly fizikler kwazikristallara - kämil däl, ýöne tertipli gurluşy bolan ekzotik maddalara esaslanýan dünýäde iň çylşyrymly gurluşy döretdiler. Olaryň işleri çäksiz ulalyp bilýän fraktal labirint döretmäge mümkinçilik berdi diýip, Hi-Tech neşiri ýazýar.
Kwazikristallar – bu materianyň tertipli, ýöne gaýtalanmaýan gurluşa eýe bolan ekzotik görnüşidir. Alymlar olaryň, absorbentler ýa-da katalizatorlar ýaly, gowulandyrylan aýratynlykly täze materiallary döretmekdäki mümkinçilikleri bilen köpden bäri gyzyklanyp gelýärler.
Physical Review X neşirinde beýan edilen täze barlagda fizikler kwazikristally gurluşlaryň içinde fraktal labirintleri döretmek üçin matematiki usullary ulandylar. Bu labirintler gamilton siklleriniň häsiýetlerine eýedir, bu ýerde her bir atom diňe bir gezek baryp, üznüksiz ýoly emele getirýär.
Alymlar küştde atyň edýän göçüminden ylham aldylar, munda bu küşt maly tagtanyň ýüzüni aýlanyp çykanda her öýjüge diňe bir gezek barýar.
Alymlaryň sözlerine görä, bu labirint şekilli gurluşlar köp sanly amaly işlerde ulanylyp bilner. Mysal üçin, kömürturşy gazyny ýa-da beýleki molekulalary tutup almakda has netijeli absorbentleri döretmek üçin ulanylyp bilner. Labirintleriň fraktal tebigaty netijeliligini ýokarlandyrýan materialyň üstki meýdanyny ulaldýar, bu bolsa öz gezeginde onuň netijeliligini ýokarlandyrýar.
Mundan başga-da, bu usul beloklaryň uýamagyny simulirlemekde ulanylyp bilner. Beloklaryň işjeň görnüşe nähili öwrülýändigine düşünmek - täze dermanlary we bejeriş usullaryny ösdürmekde möhümdir.
